به گزارش خبرگزاری تسنیم، قاسم فدوی اظهار داشت: با فرا رسیدن ایام تعطیلات و افزایش استفاده شهروندان از وسایل و تجهیزات بازی، بازرسان استاندارد در جریان طرح تشدید نظارت بر مجموعه‌های تفریحی، در شهربازی مذکور چهار تجهیز تفریحی شامل یوروبانجی، ترامپولین، بانجی جامپینگ و زیپ لاین غیراستاندارد را پلمب کردند.وی خطاب به بهره‌برداران و مالکان تجهیزات تفریحی گفت: با توجه به اینکه عدم رعایت الزامات استاندارد و موارد ایمنی در این تجهیزات بسیار خطرناک و حادثه سازند، باید هرچه سریعتر نسبت به دریافت مجوز استاندارد از این اداره‌کل اقدام کنند. همچنین از نصب و راه‌اندازی مجموعه‌های تفریحی موقت در پارک‌ها و بوستان‌ها خودداری شود؛ افراد متخلف نیز برابر مقررات به محاکم قضایی معرفی می شوند.وی افزود: با توجه به مکاتبات صورت گرفته از سوی اداره‌کل استاندارد استان تهران، با مسئولان استانداری و شهرداری‌های سطح استان، درخصوص اجباری بودن استانداردسازی تجهیزات تفریحی، مراتب درخصوص اجرای طرح ضربتی نظارت بر تجهیزات تفریحی استان تهران اطلاع‌رسانی شده‌است و تمامی تجهیزات فاقد گواهی استاندارد ساخت و بهره‌برداری معتبر، توسط بازرسان استاندارد پلمب می‌شوند.فدوی به تمامی مالکان و بهره‌برداران تجهیزات تفریحی هشدار داد: بهره‌برداران تجهیزات تفریحی، موظفند تصویر مجوز بهره‌برداری استاندارد را در مجاورت تجهیزات خود و در معرض دید استفاده‌کنندگان قرار دهند. همچنین شهروندان می‌توانند در صورت مشاهده وسیله تفریحی بدون مجوز، مراتب را به سامانه گویای ۱۵۱۷ گزارش دهند و در ساعات اداری با شماره تلفن ۴۹۹۸۳۰۰۰ داخلی ۳۳۱ واحد تجهیزات تفریحی تماس بگیرید.گفتنی است، در سه ماهه نخست سال جاری، هزار و ۲۳۶مورد بازرسی از تجهیزات تفریحی استان تهران صورت گرفته‌است؛ که در نتیجه آن ۳۷وسیله فاقد گواهی استاندار در ۸ مجموعه تفریحی پلمب شده است. انتهای پیام/

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بخشنامه گمرک جمهوری اسلامی ایران موضوع آیین نامه اجرایی بند ر تبصره ۱ ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور (موضوع واردات خودرو سواری) با شماره ۱۴۰۴/۴۶۷۳۶۱ در تاریخ ۱۴۰۴/۰۴/۰۹ توسط مدیرکل دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ شد.بر اساس بخشنامه دفتر واردات گمرک، مصوبه هییت دولت برای واردات خودرو تا پایان سالجاری معتبر است. انتهای پیام/

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بازار ارز و طلا امروز دوشنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۴ پس از دو روز تعطیلی رسمی در حالی فعالیت خود را آغاز کرد که روند قیمتی بسیاری از دارایی‌ها نزولی بود. در بازار آزاد ارز، قیمت دلار که پیش از تعطیلات در مرز ۹۲ هزار تومان نوسان می‌کرد، امروز به کانال ۸۹ هزار تومان عقب‌نشینی کرد. دلار در تهران هم‌اکنون در مرز ۸۹ هزار تومان معامله می‌شود، دلار هرات نیز در کانال ۸۸ هزار تومان قیمت خورده است. در بازار سکه نیز، قیمت سکه تمام‌بهار آزادی طرح جدید که پیش‌تر در مرز ۸۳ تا ۸۴ میلیون تومان قرار داشت، امروز با اصلاح ۴ تا ۵ میلیونی، به کانال ۷۹ میلیون تومان بازگشت؛ موضوعی که نشانه‌ای از فروکش‌کردن هیجانات خرید و تعدیل انتظارات تورمی میان فعالان بازار محسوب می‌شود، البته بازار طلا تا فردا سه‌شنبه ۱۷ تیرماه تعطیل خواهد بود و مبادلات فیزیکی طلا رسماً از روز چهارشنبه از سر گرفته می‌شود.دلایل کاهش قیمت‌ها چیست؟تحلیلگران بازار دلایل متعددی برای این عقب‌نشینی قیمتی برمی‌شمارند:آرامش نسبی در فضای سیاسی منطقه پس از اجرای آتش‌بس موقت میان ایران و رژیم صهیونیستی که سیگنال مثبتی به بازارها مخابره کرده است.ورود فعال بازارساز به‌ویژه در بازار حواله و عرضه هدفمند ارز توسط صرافی‌های منتخب.تخلیه بخشی از تقاضای هیجانی که در هفته‌های گذشته منجر به جهش قیمت‌ها شده بود.و همچنین افت محدود بهای طلای جهانی که عامل کاهشی مضاعفی در بازار داخلی طلا شده است.بر اساس مشاهدات میدانی و داده‌های فعالان بازار، در پایان معاملات امروز: قیمت دلار آزاد: حدود ۸۹,۳۰۰ تومان؛ قیمت سکه طرح جدید: حدود ۷۹ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان، قیمت نیم‌سکه: حدود ۴۳ میلیون تومان، قیمت ربع‌سکه: حدود ۲۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان؛ قیمت طلای ۱۸عیار: حدود ۷ میلیون و ۱۲۰ هزار تومان و قیمت اونس جهانی طلا: در محدوده ۳۳۰۱ دلار بوده است.چشم‌انداز بازار: ثبات یا ریزش بیشتر؟فعالان بازار معتقدند با توجه به شروع به کار رسمی بازار پس از تعطیلات، سمت‌وسوی قیمتی در روزهای آینده تحت تأثیر چند عامل کلیدی خواهد بود:واکنش بازار به تحولات سیاسی و دیپلماتیک منطقهرفتار بازارساز در حفظ عرضه هدفمند ارزتحولات بهای جهانی طلا که همچنان در سطوح بالا نوسان دارد، اما فعلاً سیگنال افزایشی روشنی مخابره نمی‌کند.در عین حال، انتظارات برای تثبیت قیمت دلار در محدوده ۸۸ تا ۹۰ هزار تومان در کوتاه‌مدت و بازگشت سکه به محدوده کمتر از ۸۰ میلیون، تقویت شده است.بنابراین؛ نخستین روز کاری هفته با کاهش هماهنگ قیمت در بازار ارز و طلا همراه بود؛ اتفاقی که به‌خلاف فضای پرالتهاب دو هفته گذشته، نشانه‌ای از بازگشت آرامش نسبی به معاملات است. بازار همچنان محتاط است و با نیم‌نگاهی به تحولات ژئوپولیتیک و تصمیمات دولت، در انتظار مشخص‌شدن چشم‌انداز اقتصادی کشور باقی مانده است.انتهای پیام/+

به گزارش خبرگزاری تسنیم، سید محمدهادی سبحانیان در پیامی اعلام کرد، ۱۶ تیر روز ملی مالیات، فرصتی است برای تأمل دوباره در نقش بنیادین مالیات در توسعه پایدار، عدالت اجتماعی و تقویت اقتدار ملی. مالیات نه‌تنها منبعی پایدار برای اداره کشور است، بلکه نماد مشارکت شهروندان در ساختن آینده‌ای روشن و متکی بر توان ملی است.در شرایطی که اقتصاد کشور در مسیر استقلال از درآمدهای ناپایدار گام برمی‌دارد، نظام مالیاتی باید بیش از پیش مظهر عدالت، شفافیت، و کارآمدی باشد. این مسیر بدون همراهی و اعتماد مردم و بدون تلاش خستگی‌ناپذیر همکاران گرانقدر ما در سراسر کشور میسر نخواهد بود. در این روز پرافتخار، ضمن قدردانی از فعالین محترم اقتصادی، مؤدیان قانون‌مدار و پرتلاش و با ارج نهادن به زحمات خدمتگزاران نظام مالیاتی، بار دیگر بر تعهد خود برای اصلاح ساختارها، تحول دیجیتال، و ارتقاء فرهنگ مالیاتی تأکید می‌کنیم و در مسیر ساخت ایرانی پیشرفته، پایدار و متعادل، گام برمی‌داریم.انتهای پیام/ 

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بازار خودرو این روزها در رکودی عمیق فرو رفته است. طبق گفته فعالان این حوزه، در زمان حاضر نه خریدوفروشی انجام می‌شود و نه تغییری در قیمت‌ها به چشم می‌خورد. بررسی‌های میدانی خبرنگار ما نیز نشان می‌دهد که طی دو هفته اخیر، بازار خودرو در سکوت کامل به‌سر می‌برد و طرفین معاملات در انتظار مشخص شدن شرایط اقتصادی و ثبات نسبی هستند.کارشناسان بازار خودرو معتقدند؛ رکود فعلی ناشی از چند عامل اقتصادی و روانی است، از یک‌سو، بلاتکلیفی در سیاست‌های کلان اقتصادی، از جمله وضعیت نرخ ارز و تصمیمات وارداتی، باعث شده است خریداران تمایلی به حضور در بازار نداشته باشند، از سوی دیگر، فروشندگان نیز در انتظارند تا مسیر آینده مشخص و قیمت‌ها تثبیت شوند.یک کارشناس بازار خودرو در گفت‌وگو با تسنیم می‌گوید: «بازار خودرو این روزها نه‌تنها با کاهش تقاضا مواجه است، بلکه جو روانی ناشی از نوسانات سیاسی و اقتصادی، موجب شده است همه دست نگه دارند. خریداران نگران کاهش قیمت در هفته‌های آینده هستند و فروشندگان نیز حاضر نیستند خودروهای خود را با قیمت پایین عرضه کنند.»خسارت‌دیدگان جنگ ۱۲روزه همچنان بلاتکلیفدر این میان، برخی از نمایشگاه‌داران خودرو که در جریان جنگ ۱۲ روزه اخیر آسیب جدی دیده‌اند، هنوز موفق به دریافت خسارت‌های خود نشده‌اند. بسیاری از این فعالان بازار با مشکلات مالی جدی روبه‌رو شده و همچنان در حال پیگیری‌های قانونی و اداری برای جبران خسارات هستند.یکی از این نمایشگاه‌داران در این رابطه می‌گوید: «در طول این مدت، بخشی از نمایشگاه ما دچار خسارت جدی شد، اما هیچ نهاد یا بیمه‌ای هنوز پاسخ مشخصی نداده است. متأسفانه با وجود تعطیلی بازار، ما مجبوریم هزینه‌های جاری را پرداخت کنیم و از طرف دیگر، برای دریافت خسارت نیز دائم در رفت‌وآمد هستیم.»به‌اعتقاد کارشناسان، بازگشت رونق به بازار خودرو منوط به مشخص شدن سیاست‌های کلان اقتصادی است. کاهش التهاب بازار ارز، روشن شدن وضعیت واردات خودرو و بهبود شرایط اقتصادی می‌تواند بخشی از این رکود را بشکند.در مجموع، بازار خودرو در شرایط فعلی در یک بلاتکلیفی کامل به‌سر می‌برد. توقف معاملات، عدم تغییر محسوس قیمت‌ها و نگرانی‌های اقتصادی باعث شده است خریداران و فروشندگان در موضع انتظار قرار بگیرند. فعالان این بازار امیدوارند با اتخاذ سیاست‌های مناسب، ثبات به بازار بازگردد و صنعت خودرو، که بخش مهمی از اقتصاد کشور را تشکیل می‌دهد، از این وضعیت خارج شود.انتهای پیام/+

به گزارش خبرگزاری تسنیم، سیدستار هاشمی در این حکم با اشاره به ضرورت توسعه و تکمیل شبکه ملی اطلاعات به‌عنوان زیربنای تحول زیست‌بوم نوآوری و اقتصاد دیجیتال کشور، بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های نخبگانی، تعامل مؤثر با دستگاه‌ها و نهادهای سیاست‌گذار، و تمرکز بر استقلال فناوری، امنیت داده و گسترش خدمات دیجیتال تأکید کرد.در حکم وزیر ارتباطات، مأموریت‌هایی همچون تدوین برنامه‌های کلان برای توسعه شبکه ملی اطلاعات، بازنگری در طرح کلان و معماری شبکه، نظارت بر پروژه‌های مرتبط، تقویت همکاری‌های بین‌دستگاهی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی، ارتقای امنیت سایبری و حفاظت از حریم خصوصی شهروندان و کسب و کارها در سطوح مختلف و فراهم سازی ایجاد زمینه مشارکت حداکثری بخش خصوصی، به‌ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان، در توسعه و بهره‌برداری از ظرفیت‌های زیست بوم دیجیتال مورد تأکید قرار گرفته است.انتهای پیام/

به گزارش خبرگزاری تسنیم، سید علی امامی، مدیر کل دفتر آماد و پشتیبانی سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، اظهار داشت: در این مدت توانستیم ارزیابی درستی از توان زیرساخت‌های اقتصادی خود داشته باشیم؛ خوشبختانه در حوزه واردات و صادرات کالا اتفاق خاصی رخ نداد و روند تجارت به‌صورت متعارف از پایانه‌های مرزی، مسیر بنادر در حال انجام بود؛ همچنین در این مدت توقف کامیون‌ها به حداقل رسید و بار و محموله‌ها در مدت زمان کوتاه به بنادر می‌آمدند و تخلیه می‌شدند.وی با تاکید بر اینکه روند ترخیص کالاهای اساسی در این مدت تسریع پیدا کرد، افزود: توانایی حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی، دریایی  متناسب با ظرفیت‌ها مطلوب بود.امامی از ارسال طرحی از سوی سازمان توسعه تجارت ایران به هیات دولت خبر داد و گفت: هدف این است که توقف کالاها و فرآیندها در حوزه حمل‌ونقل جاده و دریا را به حداقل برسانیم تا با حمل یکسره، بار را تخلیه و به مراکز مصرف رسانده شود و این چنین زمان رسوب و دپو کالاها در بنادر را کاهش بدهیم؛ همچنین در جاده هم پیشنهاداتی ارائه دادیم که در حال بررسی است هدف و برنامه اصلی سازمان توسعه تجارت ایران این است که فرآیندهای تجارت به حداقل رسانده شود.مدیر کل دفتر آماد و پشتبانی سازمان توسعه تجارت ایران ادامه داد: اگر هدف ما این باشد که از دریا به جاده و ریل برویم تحقق بخشی از این هدف امکان‌پذیر است؛ بدین ترتیب که باری که از دریا جابه‌جا می‌شد از طریق ریلی منتقل شود به عنوان نمونه از چین از طریق ریل، و از ترکیه از مسیر جاده به ایران بیایید.این مقام مسئول در پایان تاب‌آوری زیرساخت‌های تجاری در شرایط جنگی را قابل قبول دانست و بر ایجاد و بهره‌گیری از مسیرهای جایگزین تجارت تاکید کرد.انتهای پیام/

تردد وسایل نقلیه در محور فیروزکوه ، آزادراه تهران – شمال و آزادراه قزوین – رشت مسیر (رفت و برگشت)  روان بوده و محورهای چالوس، فیروزکوه دارای مه گرفتگی در ارتفاعات و سایر محورهای شمالی هرگونه مداخلات جوی ندارند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از یورونیوز، دزدی از فروشگاه‌ها در آلمان طی سال ۲۰۲۴، نزدیک به ۳ میلیارد یورو به بخش خرده‌فروشی این کشور ضرر وارد کرد؛ رقمی بی‌سابقه که بخشی از آن ناشی از فعالیت‌های سازمان‌یافته مجرمانه بوده است.علاوه بر این خسارت، دولت فدرال آلمان نیز از درآمدهای مالیاتی چندین میلیون یورویی محروم شده است.فروشگاه‌های خرده‌فروشی آلمان هنگام انجام انبارگردانی سال ۲۰۲۴، متوجه کمبودی به ارزش ۴٫۹۵ میلیارد یورو در کالاهای خود شدند.این موضوع در گزارش جدید مؤسسه خرده‌فروشی EHI که دفتر مرکزی آن در آلمان قرار دارد، مطرح شده است؛ گزارشی که بر پایه یک نظرسنجی سالانه از شرکت‌ها تهیه می‌شود.اگرچه این میزان خسارت در مجموع ۳ درصد بیش‌تر از سال قبل از آن بوده است و رکوردی جدید به‌حساب می‌آید اما همه این رقم که تقریباً ۵ میلیارد یورو می‌شود، به دزدی مرتبط نیست.در این گزارش برآورد شده که حدود ۴٫۲ میلیارد یورو از زیان‌ها به سرقت مربوط می‌شود و باقیِ آن ناشی از اشتباهات داخلی شرکت‌ها مانند قیمت‌گذاری نادرست، خطاهای ثبت و ارزیابی کالاها است.در این نظرسنجی، پاسخ‌های ۹۸ شرکت گردآوری شده که مجموعاً بیش از ۱۷ هزار فروشگاه در آلمان را اداره می‌کنند.این گزارش نشان می‌دهد که سرقت از فروشگاه‌ها از جمله موارد سازمان‌یافته در سال گذشته حدود ۲٫۹۵ میلیارد یورو به این بخش زیان وارد کرده که نسبت به رقم ۲٫۸۲ میلیارد یورویی در سال ۲۰۲۳ افزایش داشته است.همچنین کارکنان خودِ این شرکت‌ها مسئول زیانی معادل ۸۹۰ میلیون یورو بوده‌اند و ۳۷۰ میلیون یورو دیگر نیز ناشی از سرقت توسط تأمین‌کنندگان و شرکت‌های خدماتی بوده است.بر پایه گزارش مؤسسه EHI، سرقت از فروشگاه‌ها در آلمان توسط افراد به ظاهر مشتری از زمان همه‌گیری کرونا در حال افزایش بوده است، هرچند که آمارهای رسمی پلیس این کشور در سال ۲۰۲۴ نشان‌دهنده کاهش ۵ درصدی در گزارش‌های ثبت‌شده از این نوع جرم است.در این گزارش آمده است: در مجموع ۹۸ درصد از تمام سرقت‌ها در آلمان شناسایی نمی‌شوند؛ به‌همین دلیل برای محاسبه زیان‌ها، باید از طریق بررسی موجودی‌ها، اقلام مفقود شده را مشخص کرد.باندهای حرفه‌ای سرقت نیز به تهدیدی جدی برای خرده‌فروشی تبدیل شده‌اند. این مطالعه برآورد می‌کند که سرقت‌های مرتبط با فعالیت‌های سازمان‌یافته مجرمانه در مقایسه با سال گذشته، ۵ درصد افزایش یافته است.انتهای پیام/

 به گزارش خبرگزاری تسنیم، در ۵ روز معاملاتی هفته گذشته، حجم و ارزش معاملات در بازارهای فرابورس رشد قابل‌توجهی را تجربه کردند. ارزش معاملات به تفکیک بازارها نشان می‌دهد در میان بازارهای سهامی بیشترین ارزش معاملات متعلق به بازار دوم بوده است. طی این مدت در بازار دوم فرابورس نزدیک به ۵ هزار میلیارد تومان دادوستد انجام شد.همچنین در بازار پایه نیز ۳ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان و در بازار اول ۳ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان دادوستد ثبت شد.انتهای پیام/

به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از رویترز، قیمت طلا در روز دوشنبه پس‌از پیشرفت مذاکرات برای بستن قراردادهای تجاری متعدد توسط ترامپ و اعلام به تعویق افتادن افزایش تعرفه‌ها برای چندین کشور کاهش یافته است. تقاضا برای طلا به‌عنوان یک پشتوانه ایمن پایین آمده‌است.قیمت هر اونس طلا امروز با ۰٫۸۰ درصد کاهش به ۳۳۱۰ دلار و ۳۳ سنت رسید. قیمت معاملات آتی طلا در بازار کامکس نیویورک هم با یک کاهش ۰٫۷۰ درصدی به ۳۳۱۹ دلارو ۵۰ سنت رسیده است.ترامپ در روز یکشنبه گفت طی روزهای آینده چندین قرارداد تجاری امضا می‌کند و تعرفه‌های بالا برای سایر کشورها را هم تا نهم ژانویه اعلام خواهد کرد. افزایش تعرفه‌ها از اول ماه اوت اجرایی خواهد شد.وی در ماه آوریل ۱۰ درصد تعرفه برای اکثر کشورها وضع کرد و تعرفه‌های اضافی را هم تا ۵۰ درصد اعلام کرد. ترامپ تاریخ اجرایی شدن این تعرفه‌ها را تا نهم ژوئیه به تعویق انداخت و حالا ۳ هفته دیگر به اکثر کشورهایی که مشمول این تعرفه‌ها می‌شوند فرصت داده است.تحلیلگران این مهلت کوتاه را دلیل پایین آمدن قیمت طلا می‌دانند. پیش‌بینی می‌شود طلا در کوتاه‌مدت به ۳۳۶۰ دلار برسد.نگرانی درمورد تورم ناشی از افزایش تعرفه‌ها باعث شده احتمال کاهش نرخ بهره فدرال رزرو در ماه جاری میلادی پایین بیاید. پیش‌بینی می‌شود بانک مرکزی آمریکا تنها دو بار نرخ بهره را تا پایان سال جاری میلادی کاهش دهد.طلا همواره ۱ پشتوانه ایمن در زمان بی‌ثباتی‌های سیاسی و اقتصادی بوده و فضای نرخ پایین بهره به نفع آن است.ترامپ هفته گذشته قانون کاهش مالیاتی و هزینه‌کردها را در کاخ سفید امضاء کرد که بیش‌از ۳ تریلیون دلار به بدهی ۳۶٫۲ تریلیون دلاری آمریکا اضافه می‌کند.در میان سایر فلزات گران‌بها، قیمت نقره با ۰٫۳۳ درصد کاهش به ۳۶ دلار و ۹۶ سنت رسید و پلاتین با یک کاهش ۱٫۷۹ درصدی ۱۳۷۲ دلار و ۸۴ سنت معامله می‌شود.انتهای پیام/۴۵

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بدون تردید جنگ و شرایط جنگی برای هر کشوری یک بحران محسوب می شود. اغلب بحران ها روی یک سیکل سه مرحله ای شامل مقدمه بحران، مدیریت بحران و بهبود اوضاع قرار می گیرند.در همین حال نقش و تاثیر گذاری متغیرهای اقتصادی در هر مرحله از سیکل سه مرحله ای بحران جنگ انکار ناپذیر است. بدین روی، جنگ ۱۲ روزه اخیر در کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست.صرف نظر از تحلیل نقش متغیرهای اقتصادی در دو مرحله مقدمه و مدیریت بحران جنگ ۱۲ روزه اخیر که خارج از حوصله این یادداشت است، نقش و تاثیر گذاری متغیرهای اقتصادی در مرحله سوم بحران جنگ یعنی بهبود اوضاع بسیار مهم و تعیین کننده است.بدون تردید آتش بس در هر جنگی می تواند یک‌ گام به سوی بهبود اوضاع در بحران جنگ محسوب شود. بازسازی  و جبران خسارت های جنگ قابلیت تاثیر گذاری جدی بر اقتصاد ایران خواهد داشت.اقتصاد ایران با فرض پایداری آتش بس جنگ ۱۲ روزه و در مرحله بهبود اوضاع بحران، با یک چالش سه بُعدی به نام تورم مواجه است. طبق گزارش رسمی مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطه ای در پایان خرداد ۱۴۰۴ در محدوده ۴۰ درصد قرار گرفته است.تورم فعلی از ابعاد سه گانه زیر اقتصاد ایران را به طور جدی به چالش خواهد کشید:کاهش قدرت خرید خانوارهاکاهش سرمایه گذاری مولدکاهش رشد اقتصادی نکته بسیار مهم این است که میانگین نرخ تورم سالانه در ۷ سال منتهی به پایان سال ۱۴۰۳ معادل ۴۳ درصد بوده است. بدین معنا که نرخ تورم ۴۰ درصدی فعلی در پساجنگ پدیده نوظهوری در اقتصاد ایران نیست. با این همه، استمرار نرخ تورم در دامنه کنونی یک‌ مانع جدی در مقابل بهبود اوضاع در مرحله سوم بحران جنگ ۱۲ روزه خواهد بود.‌ عباس علوی راد- کارشناس اقتصادیانتهای پیام/

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ صنعت نساجی ایران، با وجود تمام چالش‌های محیطی و سیاسی، از جمله تحریم‌های بین‌المللی، دارای ظرفیت‌های فراوان و مزیت‌های نسبی منحصر به فردی است که کمتر به آن توجه شده است. این ظرفیت‌ها که از منابع طبیعی، نیروی انسانی خلاق و بازار مصرف داخلی نشأت می‌گیرد، همراه با توانمندی‌های فناورانه و ابتکارات نوآورانه، زمینه‌ساز رشد و توسعه پایدار در این صنعت می‌باشد. نگاه به بیرون و انتظار رفع تحریم‌ها یا مذاکرات بین‌المللی هرگز نباید نقطه اتکا و راه‌حل اصلی توسعه صنعت نساجی ایران باشد. بلکه باید با اتکا به دارایی‌های خود و استفاده هوشمندانه از فرصت‌های بومی و جهانی، مسیری مستقل و مقتدرانه برای پیشرفت این صنعت طراحی کنیم. در این مقاله با مرور ۴۰ ظرفیت کلیدی ایران و ۲۷ ابتکار عمل در صنعت نساجی در سطح جهانی، چارچوبی عملیاتی و مبتنی بر واقعیت‌های کشور ارائه شده که می‌تواند ایران را از بند محدودیت‌ها رها ساخته و به جایگاه واقعی خود در بازارهای جهانی برساند.در همین زمینه بیشتر بخوانیدالف) ۲۸ تجربه جهانی در صنعت پوشاک و نساجی۱٫ انگلستان – آغاز صنعتی‌سازی با صنعت نساجی در انقلاب صنعتی قرن ۱۸انگلستان نخستین کشوری بود که در اواخر قرن ۱۸ با بهره‌گیری از ماشین بخار و سازماندهی کارخانه‌ای، صنعت نساجی را به نقطه آغاز انقلاب صنعتی تبدیل کرد. توسعه ماشین‌های بافندگی، پیدایش کارخانه‌های متمرکز در منچستر و لیدز، و بهره‌برداری از استعمار هند به‌عنوان منبع پنبه خام، این کشور را در قرن ۱۹ به قطب بی‌بدیل تولید پارچه بدل کرد. دولت بریتانیا با حفاظت از نوآوری‌های تکنولوژیک (مانند ماشین اسپینینگ جنی) و ممنوعیت صادرات ابزار تولید تا مدت‌ها از سلطه خود دفاع کرد. تجربه بریتانیا نشان می‌دهد که نساجی می‌تواند پیشران توسعه صنعتی و آغازگر زنجیره‌های بزرگ اشتغال باشد.۲٫ هند – احیای صنعت نساجی در قرن بیست و یکم با تمرکز بر پنبه و صادراتهند در سال‌های اخیر با صادرات بیش از ۴۰ میلیارد دلار پوشاک و پارچه، به یکی از غول‌های جهانی در صنعت نساجی تبدیل شده است. این کشور با بهره‌گیری از پنبه داخلی، نیروی کار ارزان، و سیاست‌های حمایتی از زنجیره تولید، به‌ویژه در ایالت‌هایی مانند تامیل‌نادو، گجرات و ماهاراشترا، توانسته است مزیت مقیاس را تثبیت کند. نهادهایی مانند وزارت نساجی هند با ارائه یارانه صادرات، تسهیل‌گری در تأسیس پارک‌های صنعتی و ایجاد زنجیره‌های خوشه‌ای، این صنعت را به یکی از پایه‌های توسعه منطقه‌ای تبدیل کرده‌اند. هند همچنین با توسعه برندهای داخلی مانند FabIndia، در پی ارتقاء ارزش افزوده و طراحی بومی است.۳٫ ترکیه – توسعه صنعت پوشاک با تمرکز بر صادرات و برندهای بومیترکیه در دو دهه گذشته با تمرکز بر صادرات به اروپا، برندهای موفقی مانند LC Waikiki، Koton و Mavi را در بازارهای بین‌المللی تثبیت کرده است. سیاست‌های ترکیه در دهه ۱۹۹۰ شامل آزادسازی کنترل دولتی، خصوصی‌سازی صنایع نساجی و تأسیس مناطق آزاد بود. استان‌هایی مانند دنیزلی، بورسا، و قاضی‌انتپ به مراکز تخصصی تولید پارچه و پوشاک بدل شدند. ترکیه همچنین زنجیره کامل از نخ‌ریسی تا طراحی مد و بازاریابی بین‌المللی را توسعه داد. تجربیات این کشور نشان می‌دهد که پیوند میان صنعت، صادرات، طراحی و برندینگ می‌تواند صنعت پوشاک را از خام‌فروشی به قدرت‌آفرینی اقتصادی برساند.۴٫ بنگلادش – ظهور به‌عنوان دومین صادرکننده پوشاک جهان با نیروی کار ارزان و سیاست تشویقیبنگلادش با صادرات بیش از ۳۸ میلیارد دلار پوشاک در سال ۲۰۲۲، پس از چین دومین صادرکننده پوشاک دنیاست. نقطه قوت این کشور، نیروی کار بسیار ارزان و نظام مالیاتی و تجاری خاص مناطق ویژه صادراتی است. سیاست‌هایی چون معافیت مالیاتی، عدم وجود تعرفه بر واردات مواد اولیه، و حمایت از تأسیس کارخانه‌های کوچک و متوسط، باعث شده بیش از ۴۰۰۰ کارخانه پوشاک در بنگلادش فعال باشند. دولت بنگلادش با حمایت از آموزش زنان در مناطق روستایی و ایجاد زنجیره‌های خانوادگی تولید، از صنعت پوشاک به‌عنوان اهرمی برای توسعه فراگیر استفاده کرده است.۵٫ چین – ساخت زنجیره‌ کامل نساجی از پنبه‌کاری تا برندینگ جهانیچین از دهه ۱۹۸۰ با سیاست درهای باز، صنعت نساجی را به یکی از پیشران‌های صنعتی خود بدل ساخت. زنجیره تولید در چین، از کشت پنبه در ایالت‌های غربی، تا تولید ماشین‌آلات نساجی، دوخت، طراحی و فروش بین‌المللی گسترده است. مناطق ویژه اقتصادی مانند شنژن و شانگهای میزبان برندهای جهانی و کارخانه‌های بزرگ پوشاک شدند. علاوه بر تولید انبوه، چین با شرکت‌هایی مانند Bosideng یا Peacebird وارد حوزه طراحی و برندینگ جهانی نیز شد. دولت چین همچنین با انعقاد توافق‌های تجارت آزاد در جنوب شرق آسیا، صادرات نساجی را تسهیل کرده است.۶٫ ایتالیا – تقویت برندهای لوکس با تمرکز بر طراحی، کیفیت و مد پایدارایتالیا به‌واسطه برندهایی چون Gucci، Prada، Armani و Dolce & Gabbana نماد طراحی فاخر در صنعت پوشاک است. این کشور زنجیره‌ای از کارگاه‌های خانوادگی، طراحان مستقل، دانشگاه‌های مد، و شرکت‌های بافندگی باکیفیت را در شمال ایتالیا – به‌ویژه در منطقه لمباردی – توسعه داده است. دولت با حمایت از صادرات برندهای لوکس، شرکت در نمایشگاه‌های جهانی، و استفاده از ابزار دیپلماسی فرهنگی، صنعت مد را به یک قدرت نرم بدل کرده است. تجربه ایتالیا نشان می‌دهد که تمرکز بر ارزش افزوده، طراحی و تولید محدود، برخلاف تولید انبوه، می‌تواند منجر به موقعیت ممتاز در بازار جهانی شود.۷٫ ویتنام – استفاده از توافقات تجارت آزاد برای توسعه صنعت پوشاک صادراتیویتنام با بهره‌گیری از توافقنامه‌های تجارت آزاد با اتحادیه اروپا (EVFTA)، کره‌جنوبی، ژاپن و کشورهای ASEAN، تعرفه‌های صادراتی را کاهش داده و سرمایه‌گذاران خارجی را جذب کرده است. شهرهایی مانند هوشی‌مین و هانوی به مراکز تولید پوشاک برای برندهای بین‌المللی مانند H&M و Zara تبدیل شده‌اند. دولت با تأسیس پارک‌های صنعتی، حمایت از آموزش فنی در مدارس و معافیت مالیاتی برای سرمایه‌گذاری خارجی، رشد سریعی را در صنعت پوشاک رقم زده است. ویتنام همچنین در حال توسعه برندهای بومی برای حضور مستقیم در بازارهای جهانی است.۸٫ کره جنوبی – عبور از نساجی سنتی به‌سوی مد فناورانه و طراحی دیجیتالکره‌جنوبی که در دهه ۱۹۶۰ صنعت نساجی سنتی داشت، به‌مرور با سرمایه‌گذاری در طراحی، مهندسی منسوجات، و توسعه برندهای تکنولوژیک مانند Beanpole و Kolon Sport مسیر جدیدی را طی کرد. دانشگاه‌های طراحی مد، سرمایه‌گذاری دولت در نمایشگاه‌های بین‌المللی و پیوند دادن صنعت با صنعت فناوری بالا (High-Tech) این کشور را در مسیر تولید پارچه‌های هوشمند، لباس‌های ضدآب، یا نساجی پزشکی قرار داده است. کره‌جنوبی همچنین در زمینه صادرات محتوای مد از طریق سریال‌ها و فرهنگ K-Pop پیشرو است.۹٫ فرانسه – استفاده از دیپلماسی فرهنگی برای تبدیل مد به برند ملیفرانسه با مرکزیت پاریس، به‌عنوان پایتخت مد جهان، با برندهایی مانند Chanel، Dior، Louis Vuitton و Givenchy، تجربه‌ای منحصربه‌فرد در ترکیب هنر، فرهنگ و اقتصاد در صنعت پوشاک دارد. این کشور از ابزارهای دیپلماسی فرهنگی، زبان فرانسه، جشنواره‌ها، و آموزش بین‌المللی در حوزه مد بهره برده است. دولت فرانسه نیز با تأسیس مؤسسات تخصصی آموزش طراحی، مشوق صادرات و حمایت از تولیدکنندگان کوچک، سعی در حفظ جایگاه فرهنگی–اقتصادی مد فرانسه در جهان دارد.۱۰٫ برزیل – توسعه بازار داخلی همراه با حمایت از تولیدکننده کوچکبرزیل در دهه ۹۰ میلادی با ایجاد سیاست‌های حمایتی از کارگاه‌های کوچک پوشاک و نساجی، به‌ویژه در مناطق فقیر شمال و شمال‌شرق کشور، توانست هم اشتغال ایجاد کند و هم تولید داخلی را تقویت نماید. در عین حال، با تعرفه‌گذاری هوشمند و ممنوعیت واردات پوشاک دسته دوم، از بازار تولید داخلی محافظت کرد. امروزه برندهایی چون Hering و C&A سهم بالایی از بازار داخلی را در اختیار دارند.۱۱٫ سنگاپور – تبدیل شدن به هاب تجارت پوشاک در آسیای جنوب‌شرقی سنگاپور با ایجاد زیرساخت‌های تجارت الکترونیک، برگزاری نمایشگاه‌های مد و ایجاد خطوط سریع گمرکی، توانسته به محل معامله برندهای آسیایی و غربی بدل شود. هرچند تولید ندارد، اما در صادرات مجدد، برندینگ و خدمات تجارت پوشاک پیشتاز است.۱۲٫ مصر – احیای صنعت پنبه با کیفیت و حمایت دولتی از برند ملیمصر با احیای پنبه معروف «جی‌زا» و ایجاد برندهای بومی مانند Cottonil توانسته دوباره به بازارهای اروپایی و آفریقایی راه یابد. دولت از طریق سرمایه‌گذاری در صنایع ریسندگی و تجهیز کارخانجات نساجی اسکندریه و دمیاط، زنجیره تأمین را تقویت کرده است. معافیت‌های مالیاتی برای صادرات و برنامه‌های کارآموزی صنعتی در دانشگاه‌های فنی نیز از مؤلفه‌های رشد بوده‌اند.۱۳٫ مالزی – پیوند صنعت پوشاک با فناوری اسلامی و طراحی حلالمالزی با سیاست توسعه اقتصاد اسلامی، به طراحی پوشاک حلال، حجاب مدرن و مانتوهای شیک اسلامی روی آورد و در بازار کشورهای اسلامی مانند اندونزی، عربستان و ایران مشتریانی وفادار به‌دست آورد. این رویکرد با استفاده از بسترهای تجارت الکترونیک و همکاری با طراحان بین‌المللی، به مدی حلال انجامید که فرصت بزرگی برای ایران نیز هست.۱۴٫ تایلند – تبدیل برندهای محلی به صادرات منطقه‌ای از طریق تجارت آزادتایلند با امضای توافق‌نامه‌های تجاری با کشورهای آسه‌آن، توانست بازار گسترده‌ای برای پوشاک خود فراهم کند. شرکت‌هایی مانند Jaspal و Greyhound بر روی طراحی بومی و تولید ارزان تمرکز کرده و با حمایت دولت از صادرات، به رقابت با برندهای جهانی پرداختند. مراکز طراحی مد در بانکوک نیز به تربیت طراحان محلی کمک کرده‌اند.۱۴٫ اندونزی – آموزش فنی و سرمایه‌گذاری در خوشه‌های نساجی برای اشتغال‌زایی گستردهاندونزی از دهه ۸۰ میلادی با ایجاد خوشه‌های صنعتی نساجی در جاوه غربی و شرقی، و آموزش نیروی انسانی در سطوح کارگری، سرکارگر و طراحی، یکی از صادرکنندگان اصلی پوشاک به آمریکا و اروپا شده است. این کشور از طریق سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) و انتقال تکنولوژی توانست کیفیت تولیدات خود را نیز بالا ببرد.۱۵٫ مراکش – نقش بنادر آزاد در صادرات سریع پوشاک به اروپامراکش با ایجاد منطقه ویژه صنعتی در «طنجه مد» و بهره‌گیری از نزدیکی به اروپا، توانست لباس‌های آماده و مد روز را در مدت ۴۸ ساعت به فرانسه، اسپانیا و ایتالیا صادر کند. تسهیل صادرات، قراردادهای آسان استخدام و انرژی یارانه‌ای، شرکت‌های اروپایی را به سرمایه‌گذاری در این کشور تشویق کرد.۱۶٫ اتیوپی – جذب برندهای جهانی با پایین‌ترین دستمزد نیروی کار در آفریقااتیوپی توانست با ارائه انرژی ارزان، زمین صنعتی رایگان، و معافیت مالیاتی، برندهایی چون H&M و Decathlon را به تأسیس کارخانه در منطقه صنعتی Hawassa جلب کند. علی‌رغم چالش‌های زیرساختی، این کشور به قطب نوظهور نساجی در آفریقا تبدیل شده است.۱۷٫ تونس – زنجیره تولید پوشاک برای برندهای اروپایی با محوریت مدیترانه‌ایتونس با تربیت نیروی انسانی ماهر، اصلاح قوانین استخدام و استانداردسازی صادرات، یکی از مراکز برون‌سپاری تولید برندهای اروپایی شده است. حمایت اتحادیه اروپا از سرمایه‌گذاری در این کشور، جایگاه تونس را به عنوان شریک استراتژیک در زنجیره پوشاک مدیترانه‌ای تثبیت کرده است.۱۸٫ اسپانیا – مدل موفق زارا با تولید درون‌مرزی و تحویل سریع به فروشگاهمدل Fast Fashion شرکت ZARA، مبتنی بر تولید محلی در نزدیکی بازار، طراحی سریع و تولید درون‌مرزی، توانست چرخه‌ای ایجاد کند که از طراحی تا تحویل محصول به فروشگاه تنها دو هفته زمان ببرد. این مدل با کنترل زنجیره تأمین و بهره‌گیری از فناوری اطلاعات، انقلابی در صنعت پوشاک جهان ایجاد کرد.۱۹٫ آلمان – پیشتازی در فناوری‌های نساجی صنعتی و منسوجات فنیآلمان به‌جای رقابت در بازار پوشاک عمومی، تمرکز خود را بر تولید منسوجات فنی گذاشت: پارچه‌هایی برای خودرو، هوافضا، مهندسی پزشکی و نظامی. همکاری با دانشگاه‌ها و ایجاد خوشه‌های تحقیقاتی در اشتوتگارت و آخن، این کشور را به رهبر فناوری در نساجی تبدیل کرده است.۲۰٫ سریلانکا – توسعه پایدار پوشاک با تمرکز بر نیروی کار و محیط‌زیستسریلانکا با برندینگ سبز و رعایت استانداردهای زیست‌محیطی، توانست برندهایی چون Nike و Levi’s را جذب کند. این کشور کارگاه‌هایی با انرژی خورشیدی و رعایت حقوق کارگران ایجاد کرد و شعار خود را «پوشاک بدون اشک» (Garments Without Guilt) قرار داد.۲۱٫ اکراین – احیای صنعت پوشاک پس از جنگ از طریق پیمانکاری برای اروپااکراین پس از فروپاشی شوروی، صنعت پوشاک خود را با جذب قراردادهای تولید برندهای اروپایی بازسازی کرد. امروزه با هزینه نیروی کار کمتر از اروپای شرقی و نزدیکی جغرافیایی، سهم فزاینده‌ای در تولید سفارشی دارد.۲۲٫ فیلیپین – تکیه بر طراحان مستقل و تولیدات دست‌دوز برای صادرات لوکساین کشور با توسعه برندهای لوکس محلی و آموزش زنان در تولیدات دست‌دوز و سنتی، جایگاهی خاص در بازار صادراتی لباس‌های ویژه و جشنواره‌ای پیدا کرده است. حمایت دولت از صادرات صنایع دستی به‌ویژه در بخش نساجی سنتی، از ستون‌های رشد بوده است.۲۳٫ لهستان – رشد برندهای داخلی با حمایت اتحادیه اروپا و مصرف‌کننده داخلیلهستان با سرمایه‌گذاری در برندهای بومی، زنجیره خیاطی مدرن و فروشگاه‌داری حرفه‌ای، توانسته سهم بازار داخلی را از برندهای خارجی پس بگیرد. دولت با تسهیلات مالیاتی و حمایت از طراحی جوان، پلتفرم‌های برندینگ داخلی را تقویت کرد.۲۴٫ کلمبیا – تمرکز بر طراحی لباس زنانه با بازار آمریکای جنوبیکلمبیا با پرورش طراحان مد و استفاده از پارچه‌های خاص، بازار آمریکای جنوبی را با برندهایی نظیر Studio F فتح کرد. جشنواره‌های مد در بوگوتا و مدئین نقش زیادی در ترویج تولید ملی داشته‌اند.۲۵٫ پرتغال – مد پایدار با تکیه بر تولید محلی و آموزش دوخت صنعتیپرتغال با تمرکز بر محیط‌زیست و بهبود شرایط کار، جایگاه خود را در اروپا به‌عنوان تولیدکننده‌ای پایدار تثبیت کرده است. این کشور با آموزش نیروی متخصص در مدارس حرفه‌ای و حمایت از برندهای محلی در اتحادیه اروپا، توانسته بازاری باثبات برای پوشاک خود ایجاد کند.۲۶٫ ایران پیش از انقلاب – صادرات پارچه ایرانی به اروپا و برندهای ایرانی در خاورمیانهدر دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی، ایران با کارخانه‌هایی مانند جهان، ممتاز و چیت‌سازی ری، نقش مهمی در صادرات پارچه و تولید لباس در منطقه داشت. صادرات پارچه به کشورهای عربی و آسیای جنوبی رواج داشت و پوشاک ایرانی در بغداد و بیروت به‌فروش می‌رسید.۲۷٫ سوئد – ارتقای اخلاق مصرف در پوشاک از طریق برندهایی مثل H&MH&M با اجرای سیاست بازیافت لباس، لباس اجاره‌ای، و طراحی مد پایدار، توانسته بخشی از بازار جوانان دغدغه‌مند به محیط‌زیست را به خود جذب کند. سرمایه‌گذاری این شرکت در مواد اولیه بازیافتی الگوهایی برای جهانیان شده است.ب) ظرفیت‌های صنعت نساجی ایراندر ادامه به تعدادی از ظرفیت‌های نساجی ایران اشاره‌ای خواهیم داشت. پیشینه چند هزار ساله این صنعت در ایران، و آمیخته بودن آن با انواع هنرهای سنتی، و همچنین امکان ادغام با فناوری‌های روزآمد و جدید، از ظرفیت‌های کم‌نظیر این صنعت در ایران است.۱٫ وجود نیروی انسانی جوان و ماهر در رشته‌های فنی پوشاک و نساجیبا وجود شبکه‌ای از هنرستان‌های فنی و دانشگاه‌های تخصصی نساجی (دانشگاه یزد، امیرکبیر، کاشان)، ایران سالانه هزاران نیروی متخصص در دوخت، طراحی، ریسندگی و مهندسی پوشاک تربیت می‌کند. این مزیت منابع انسانی، بستر توسعه سریع واحدهای تولیدی جدید را فراهم می‌سازد.۲٫ در اختیار داشتن زنجیره کامل نساجی از پنبه تا پوشاک نهایی ایران در تولید پنبه، ریسندگی، بافندگی، رنگرزی و تولید پوشاک نهایی، دارای ظرفیت‌های پراکنده اما مکمل است. این زنجیره اگر به درستی مدیریت شود، مزیت رقابتی مستقلی در برابر واردات ایجاد می‌کند.۳٫ وجود برندهای باسابقه و قابل احیا در صنعت پوشاک و پارچهکارخانه‌هایی مانند جهان، ممتاز، چیت‌سازی ری و برندهایی چون «ماکسیم» و «هاکوپیان» تجربه تاریخی و سرمایه اجتماعی بالایی دارند که می‌توانند در قالب برندهای احیاشده داخلی یا صادرات‌محور دوباره فعال شوند.۴٫ ظرفیت راه‌اندازی نهادهای تخصصی صادرات پوشاک مانند انجمن صادراتی پوشاک اسلامی یا سنتیتشکیل نهادهای تخصصی با هدف بازاریابی بین‌المللی، شرکت در نمایشگاه‌ها، تأمین زنجیره صادرات، معرفی محصولات و عقد قراردادهای کلان می‌تواند به توسعه صادرات پوشاک ایرانی کمک کند. تجربه موفق انجمن‌های تخصصی در سایر حوزه‌ها قابل تعمیم به پوشاک است.۵٫ بازار مصرفی ۸۵ میلیونی با تنوع اقلیمی و فرهنگیاز پوشاک زمستانی کردستان تا لباس نخی جنوب، تنوع فرهنگی و اقلیمی ایران یک مزیت عظیم برای تولید داخلی و سفارشی‌سازی لباس فراهم می‌سازد. اگر بازار داخلی از قاچاق و واردات غیررسمی پاک شود، قدرت خرید به سمت تولید داخل برخواهد گشت.۶٫ ظرفیت تولید پارچه‌های سنتی با ارزش افزوده صادراتیترمه، زری، مخمل یزد، چاپ‌های سنتی کاشان و پارچه‌های بلوچی، همگی قابلیت صادرات به بازارهای لوکس جهان را دارند. سرمایه‌گذاری بر روی این محصولات می‌تواند ارزآوری غیرنفتی ایجاد کند.۷٫ قابلیت توسعه خوشه‌های صنعتی در استان‌های برخوردار از صنایع نساجیاستان‌هایی مانند یزد، اصفهان، مازندران، گلستان و آذربایجان شرقی دارای زیرساخت‌های صنعتی قابل‌توسعه در حوزه ریسندگی و پوشاک هستند. ایجاد خوشه‌های تخصصی با زنجیره تأمین کامل، بهره‌وری را افزایش می‌دهد.۸٫ ظرفیت صادراتی به کشورهای همسایه با تعرفه ترجیحیکشورهای عراق، افغانستان، پاکستان، آذربایجان و آسیای میانه بازارهای پرتقاضایی برای پوشاک ایرانی هستند. کیفیت بالاتر نسبت به محصولات چینی و قیمت مناسب نسبت به برندهای ترکیه، مزیت صادراتی ایجاد می‌کند.۹٫ قابلیت راه‌اندازی برندهای داخلی با قدرت فروش آنلاین و فیزیکیتجربه موفق برندهای پوشاک در اینستاگرام و فروشگاه‌های زنجیره‌ای داخل ایران (مانند تن‌درست، پوش، ال‌سی‌من) نشان می‌دهد که فضای راه‌اندازی برند در ایران مساعد است. با ایجاد اکوسیستم بسته‌بندی، طراحی، خدمات مشتری و لجستیک، این برندها می‌توانند توسعه یابند.۱۰٫ ظرفیت بالای مصرف‌کنندگان ایرانی برای حمایت از تولید ملی در صورت کیفیت مناسبمطالعات بازار نشان می‌دهد که اگر کیفیت و قیمت رقابتی فراهم باشد، خریداران ایرانی ترجیح می‌دهند پوشاک داخلی مصرف کنند. این یک مزیت بازاری مهم است.۱۱٫ وجود صنایع تکمیلی وابسته مانند تولید نخ، رنگ، دکمه، زیپ، برچسب، بسته‌بندیزنجیره صنایع پشتیبان پوشاک در ایران، اگرچه پراکنده است، اما به‌راحتی قابل تجمیع است. تجمیع این ظرفیت‌ها در پارک‌های صنعتی خاص می‌تواند منجر به خودکفایی زنجیره شود و وابستگی وارداتی را کاهش دهد.۱۲٫ پتانسیل بالای کارگاه‌های خیاطی خانگی و خرد در مناطق شهری و روستاییهزاران خیاطی خانگی، کارگاه‌های کوچک و شبکه‌های تولید غیررسمی در محله‌های شهری و روستاهای ایران وجود دارند که در صورت آموزش و تأمین تجهیزات، می‌توانند به شبکه‌های تولید نیمه‌صنعتی بپیوندند و اشتغال گسترده‌ای فراهم کنند.۱۳٫ ظرفیت توسعه صادرات پوشاک ایرانی در بازار مسلمانان و حجاب‌محورکشورهای اسلامی و جوامع مسلمان در اروپا و آسیا، نیازمند پوشاک اسلامی، با طراحی‌های خاص هستند. ایران با فرهنگ اسلامی و تنوع طرح‌ها، ظرفیت منحصر‌به‌فردی برای برندینگ صادراتی در این حوزه دارد.۱۴٫ وجود دانش فنی بالا در طراحی الگو، دوخت صنعتی و نرم‌افزارهای CAD/CAMبسیاری از طراحان ایرانی با ابزارهای دیجیتال مدرن آشنا هستند و امکان پیاده‌سازی مدل‌های بین‌المللی در الگوهای دوخت و اندازه‌گیری را دارند. این مزیت به کاهش خطا و افزایش سرعت در خط تولید کمک می‌کند.۱۵٫ حضور شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های مد در حوزه نساجی هوشمند و مد پایدارشرکت‌هایی در ایران در حال توسعه الیاف ضدآب، ضدآتش، یا دوستدار محیط زیست هستند که قابلیت استفاده در پوشاک صنعتی، لباس‌های نظامی و لباس کار را دارند.۱۶٫ ظرفیت توریسم پوشاک و مد سنتی در استان‌هایی مانند کردستان، گیلان، بلوچستانسبک‌های پوشش سنتی در این استان‌ها می‌تواند به گردشگری فرهنگی و همچنین تولید سفارشی لباس برای بازارهای خاص کمک کند.۱۷٫ تراکم نیروی کار ماهر در نواحی خاص تولیدی مانند چهارراه یزد، اصفهان، کاشاناین نواحی دارای تراکم بالای نیروی انسانی باتجربه در ریسندگی، بافندگی و دوخت هستند. این تمرکز نیروی انسانی یک مزیت منطقه‌ای برای استقرار واحدهای جدید محسوب می‌شود و هزینه آموزش و جابه‌جایی نیروی کار را کاهش می‌دهد.۱۸٫ استعداد تولید پوشاک صنعتی و لباس کار برای حوزه‌های خدماتی، شهری، صنعتی و نظامیصنایع نظامی، نفت و گاز، خدمات شهری و حمل‌ونقل نیازمند پوشاک با دوام، ایمن و کاربردی هستند. ایران با دسترسی به پارچه‌های صنعتی و تجهیزات دوخت سنگین می‌تواند این بازارهای تخصصی را در داخل و حتی در صادرات هدف بگیرد.۱۹٫ امکان توسعه زنجیره صادرات پوشاک ارزان‌قیمت برای بازارهای آفریقا و آسیای مرکزیبازارهای مصرفی پایین‌درآمد در قاره آفریقا، آسیای مرکزی و برخی کشورهای اسلامی، به دنبال پوشاک ارزان ولی با کیفیت متوسط هستند. ایران در این حوزه ظرفیت رقابت با چین و پاکستان را دارد.۲۰٫ ظرفیت توسعه محصولات جانبی صنعت نساجی مانند منسوجات خانگی و صنعتیپرده، ملحفه، پارچه‌های بیمارستانی، الیاف مهندسی و فیلترهای صنعتی همگی محصولاتی هستند که می‌توانند با توسعه صنعت نساجی داخلی تولید شوند و بازارهای باثباتی دارند.۲۱٫ تجربه موفق برخی تولیدکنندگان ایرانی در صادرات به اروپا و منطقهبرندهایی مانند «هاکوپیان» یا کارگاه‌های تولیدی در یزد، کاشان، تبریز توانسته‌اند با ارتقای کیفیت و استاندارد، وارد بازارهای صادراتی شوند. این تجربه‌ها قابل تکثیر هستند و نشان می‌دهند که امکان رشد صادرات پوشاک ایرانی وجود دارد.۲۲٫ ظرفیت توسعه پارک‌های صنعتی تخصصی پوشاک و نساجی در مناطق مرزی و محروماحداث پارک‌های صنعتی در استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان، کردستان یا خراسان جنوبی می‌تواند ضمن ایجاد اشتغال در این مناطق، مزیت تولید و صادرات را همزمان ایجاد کند. این پارک‌ها با دسترسی به بازارهای همسایه، امکان صادرات مستقیم و سریع را فراهم می‌کنند و از سوی دیگر، با هزینه‌های پایین‌تر زمین و نیروی کار، به صرفه‌جویی در تولید کمک می‌کنند.۲۳٫ امکان تقویت زنجیره تأمین داخلی با حذف واسطه‌گری غیرمولددر حال حاضر، صنعت نساجی با لایه‌های متعدد واسطه‌گری مواجه است که قیمت نهایی را بالا می‌برد و سود را از تولیدکننده می‌گیرد. توسعه زنجیره‌های تأمین شفاف و کوتاه، استفاده از قراردادهای پیش‌فروش و سیستم‌های خرید تجمیعی، می‌تواند هزینه‌ها را کاهش داده و تولید را رقابتی‌تر کند.۲۴٫ ظرفیت ادغام کارگاه‌های کوچک در تعاونی‌ها و شبکه‌های تولید خوشه‌ایکارگاه‌های کوچک و خیاطی‌های خرد شهری و روستایی می‌توانند در قالب تعاونی‌ها یا خوشه‌های تولیدی سامان یابند. این امر باعث صرفه‌جویی در مواد اولیه، آموزش فنی، بازاریابی مشترک و ارتقای کیفیت می‌شود. تجربه موفق برخی تعاونی‌های خیاطی در خراسان شمالی و همدان نشانگر قابلیت این مدل است.۲۵٫ قابلیت توسعه مدل‌های برون‌سپاری تولید (Outsourcing) توسط برندهای ایرانیبرندهای داخلی می‌توانند مدل‌های موفق جهانی را پیاده‌سازی کنند که طراحی و بازاریابی در ستاد مرکزی انجام شود و تولید به کارگاه‌های محلی برون‌سپاری شود. این روش به تمرکز بر طراحی و برندینگ کمک می‌کند و هزینه تولید را نیز کاهش می‌دهد.۲۶٫ پتانسیل ایجاد آموزشگاه‌های مهارتی خصوصی و کاربردی در صنعت پوشاکبا توجه به نیاز شدید بازار کار به نیروی متخصص در طراحی لباس، الگوسازی، دوخت صنعتی و مدیریت تولید، تأسیس آموزشگاه‌های خصوصی و فنی حرفه‌ای با محور مهارت‌محوری و نیاز صنعت، می‌تواند شکاف مهارتی موجود را پر کند.۲۷٫ امکان تقویت صادرات دیجیتال پوشاک از طریق پلتفرم‌های تجارت الکترونیکبا توسعه زیرساخت‌های لجستیکی، پلتفرم‌های دیجیتال ایرانی می‌توانند به صورت هدفمند روی بازارهای مسلمانان اروپا، کشورهای خلیج‌فارس و آسیای میانه تمرکز کنند. تجربه فروش پوشاک ایرانی در پلتفرم‌هایی مانند آمازون و علی‌بابا نشان می‌دهد که با استانداردسازی و بازاریابی دیجیتال می‌توان این مسیر را توسعه داد.۲۸٫ وجود زمینه برای برندسازی منطقه‌ای و ملی در حوزه لباس‌های سنتی و مناسبتیلباس‌هایی مانند چادر ملی، لباس‌های کردی، بلوچی، گیلکی، لباس محلی ترکمن و آذری قابلیت ثبت برند و صدور گواهی‌نامه اصالت را دارند. این امر ضمن صیانت فرهنگی، ظرفیت صادراتی را نیز تقویت می‌کند.۲۹٫ ظرفیت استفاده از تکنولوژی‌های نوین مانند چاپ دیجیتال روی پارچه در واحدهای متوسطچاپ دیجیتال روی پارچه امکان طراحی سفارشی، تولید محدود و کاهش ضایعات را فراهم می‌سازد. با ورود این فناوری به واحدهای متوسط، تنوع و جذابیت محصولات بالا رفته و قدرت رقابت در بازار افزایش می‌یابد.۳۰٫ پتانسیل تولید پوشاک با الیاف طبیعی بومی مانند پنبه، کنف، پشم، کرک و ابریشمدر استان‌هایی مانند گلستان، خراسان، فارس و گیلان امکان تولید پوشاک از الیاف طبیعی بومی وجود دارد. این محصولات همسو با مد پایدار جهانی بوده و بازارهای خاصی در اروپا، ژاپن و کانادا دارند.۳۱٫ ظرفیت ایجاد پارک طراحی و مد ایرانی برای توسعه سبک پوشاک بومیتأسیس یک پارک طراحی ملی با حضور طراحان، متخصصان الگوسازی، جامعه‌شناسان مد و شرکت‌های فناور می‌تواند به تولید سبک پوشاک ایرانی–اسلامی منجر شود. این مرکز می‌تواند به‌مثابه لابراتوار آینده‌پژوهی صنعت مد کشور باشد و الگوهایی متناسب با ارزش‌های فرهنگی و نیاز بازار جهانی مسلمانان طراحی کند.۳۲٫ قابلیت استفاده از ظرفیت مناطق آزاد برای واردات مواد اولیه خاص و صادرات بدون تعرفهمناطق آزاد مانند ارس، انزلی، کیش و چابهار می‌توانند به‌عنوان مراکز تبدیل، پردازش و صادرات پوشاک عمل کنند. ورود پارچه‌های تخصصی، دکمه، زیپ یا ماشین‌آلات پیشرفته با هزینه کمتر و صدور پوشاک تولیدی به کشورهای همسایه یا اروپای شرقی، مدلی است که کشورهایی مانند ترکیه از آن بهره برده‌اند.۳۳٫ امکان توسعه صادرات چمدانی هدفمند از طریق حمایت از خرده‌صادرکنندگان مرزیدر بسیاری از مناطق مرزی (از جمله بانه، مریوان، ماکو و سراوان)، صادرات چمدانی پوشاک به کشورهای همسایه رایج است. اگر این مسیر با ایجاد گمرک تخصصی پوشاک، تسهیل پرداخت‌های مرزی و اعطای مجوزهای کوچک صادراتی قانون‌مند شود، می‌توان آن را به ابزار توسعه منطقه‌ای و حمایت از کارآفرینان محلی تبدیل کرد.۳۴٫ پتانسیل بالای توسعه لباس‌های صنعتی و تخصصی در حوزه نفت، معدن، بیمارستانی و نظامیپوشاک صنعتی (لباس‌های ضدحریق، آنتی‌باکتریال، مقاوم در برابر پارگی) بازار گسترده و تضمین‌شده‌ای دارد. ایران با داشتن صنایع بزرگ نفت، پتروشیمی، معدن، بیمارستانی و حتی دفاعی، می‌تواند با تولید این دسته از پوشاک ضمن تأمین نیاز داخلی، به صادرات منطقه‌ای نیز بیندیشد.۳۵٫ ظرفیت احیای برندهای قدیمی پوشاک ایرانی با رویکرد نوین و فناورانهبرندهایی مانند «جامه‌باف»، «نخ‌نما»، «باف‌نخ»، «آسیا‌نخ» که پیش از دهه ۱۳۸۰ فعال بودند، می‌توانند با حمایت دولت و سرمایه‌گذاری خصوصی احیا شوند. این احیا نیازمند پیوند طراحی معاصر با میراث برند، استفاده از شبکه‌های اجتماعی و مدل‌های فروش دیجیتال است.۳۶٫ امکان تبدیل دانشگاه‌های هنر و نساجی به قطب‌های نوآوری طراحی و کارآفرینیدانشکده‌هایی چون دانشگاه هنر تهران، دانشگاه فنی شاهرود، دانشگاه کاشان و یزد می‌توانند به هاب نوآوری در طراحی پارچه و لباس بدل شوند. این امر مستلزم پیوند آموزش با بازار، حمایت از پایان‌نامه‌های کاربردی و تخصیص فضای رشد برای استارتاپ‌های دانش‌بنیان پوشاک است.۳۷٫ پتانسیل تولید پوشاک ارگانیک و دوست‌دار محیط‌زیست برای بازار اروپاپوشاک تولیدشده از الیاف طبیعی با رنگ‌های گیاهی و در فرایندهایی کم‌مصرف از نظر آب و انرژی، مورد استقبال بازار سبز اروپا قرار دارد. با گواهی‌های زیست‌محیطی و همکاری با NGOهای بین‌المللی، می‌توان برندهای ایرانی پوشاک ارگانیک را وارد بازار صادراتی خاص کرد.۳۸٫ قابلیت حمایت از مد ایرانی در قالب دیپلماسی فرهنگی در جشنواره‌های مد جهانایران می‌تواند با طراحی برند ملی «مد ایرانی» در نمایشگاه‌هایی چون «پاریس مدویک»، «استانبول مد فیر» یا «پکن فشن شو» شرکت کرده و لباس‌های سنتی بازطراحی‌شده را به‌نمایش گذارد. این حرکت، ضمن ایجاد بازار، باعث تغییر روایت رسانه‌ای از ایران نیز می‌شود.۳۹٫ امکان برگزاری فستیوال‌های فروش پوشاک ایرانی در شهرهای بزرگ منطقهبا همکاری رایزنی‌های فرهنگی و تجاری در بغداد، باکو، دوشنبه، بیروت، کابل و استانبول می‌توان فستیوال‌های فصلی فروش لباس ایرانی برپا کرد. این رویدادها می‌توانند هم نمایش برند و هم کانال صادرات خرد باشند.۴۰٫ ظرفیت حمایت از توسعه استارتاپ‌های لجستیکی برای توزیع داخلی و صادرات پوشاکیکی از گلوگاه‌های صنعت پوشاک، توزیع داخلی و ارسال بین‌المللی است. توسعه استارتاپ‌های تخصصی در لجستیک سبک و کم‌وزن، همکاری با پست، راه‌اندازی هاب‌های جمع‌آوری کالا، و استفاده از الگوریتم‌های هوشمند در مسیر‌یابی می‌تواند هزینه‌ها را کاهش و سرعت تحویل را افزایش دهد.جمع‌بندیبا توجه به گستردگی ظرفیت‌های ایران و ابتکاراتی که در صنعت نساجی قابل اجراست، نیازی نیست که توسعه و پیشرفت کشور را در انتظار رفع تحریم‌ها یا نتایج مذاکرات بین‌المللی بگذاریم. تاریخ و تجربه نشان داده است که اتکا به ظرفیت‌های داخلی، نوآوری و مدیریت هوشمندانه می‌تواند چالش‌ها را به فرصت تبدیل کند.صنعت نساجی، به عنوان یکی از بخش‌های کلیدی تولید و اشتغال کشور، می‌تواند با بهره‌گیری از منابع بومی، دانش روز و تجربه جهانی، مسیر توسعه را خودبسنده و پویا طی کند. این رویکرد نه تنها استقلال اقتصادی را تقویت می‌کند، بلکه به ارتقاء جایگاه ایران در بازارهای بین‌المللی کمک شایانی خواهد نمود.بنابراین، تأکید اصلی باید بر تقویت زیرساخت‌ها، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین، توسعه نیروی انسانی متخصص و خلق نوآوری‌های بومی باشد تا صنعت نساجی ایران بتواند بدون اتکا به عوامل بیرونی، سهم خود را در اقتصاد جهانی افزایش دهد.انتهای پیام/

به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از رویترز، سه منبع آشنا با مذاکرات اوپک پلاس اعلام کردند این احتمال وجود دارد که این ائتلاف تولید خود را بیش‌از ۴۱۱ هزار بشکه در روزی که در ماه‌های مه، ژوئن و ژوئیه اعمال کرده بود، افزایش دهد.۸ عضو ائتلاف اوپک پلاس ـ عربستان، روسیه، امارات، کویت، عمان، عراق، قزاقستان و الجزایر امروز یک دیدار آنلاین خواهند داشت تا در مورد سیاست تولید نفت در ماه اوت تصمیم‌گیری کنند.اوپک پلاس سیاست تولید خود را در سال جاری میلادی تغییر داده و ۸ عضو آن از ماه آوریل کاهش تولید ۲٫۲ میلیون بشکه ای را کنار گذاشته‌اند.روند افزایش تولید اوپک پلاس در ماه‌های مه، ژوئن و ژوئیه تسریع شده و به ماهانه ۴۱۱ هزار بشکه در روز رسیده است. این اقدام علی‌رغم مازاد عرضه‌ای صورت‌گرفته که بر قیمت نفت تأثیر می‌گذارد.برخی منابع دیگر از افزایش ۴۱۱ هزار بشکه‌ای تولید در ماه اوت خبر داده‌اند که نتیجه محتمل‌تر اجلاس روز شنبه است.تصمیم به تسریع افزایش تولید زمانی گرفته شد که برخی اعضای اوپک پلاس ازجمله قزاقستان بسیار فراتر از سهمیه تعیین‌شده تولید کرده و باعث عصبانیت اعضایی شدند که به تعهد خود برای کاهش تولید پای‌بند بوده‌اند.تولید نفت قزاقستان در ماه گذشته میلادی به‌دنبال افزایش تولید شرکت شورون از میدان تنگیز، به بالاترین رقم رسید.ائتلاف اوپک پلاس که از سازمان کشورهای تولیدکننده نفت و متحدانش از جمله روسیه تشکیل شده تصمیم دارد سهم بازار خود را در مقابل افزایش تولید سایر تولیدکنندگان مانند آمریکا گسترش دهد.این ائتلاف حدود نیمی از نفت دنیا را تولید می‌کند. ۸ عضو ائتلاف اوپک پلاس ۱٫۳۷ میلیون بشکه در روز تولید خود را در ماه ژوییه افزایش می‌دهند که ۶۲ درصد از ۲٫۲ میلیون بشکه در روز کاهش تولید توافق شده این گروه را تشکیل می‌دهد.انتهای پیام/۴۳

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، از روز گذشته پروازها در فرودگاههای داخلی و بین المللی کشور از سر گرفته شده و این موضوع یک سیگنال آشکار از شروع تدرجیی بازگشت به فضای طبیعی درحوزه اقتصادی است. حالا بعد از نزدیک به ۱۰ روز از پایان جنگ دوازده‌روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران، بازخوانی و بررسی اقدامات دولت در راستای حمایت از کسب وکارها در دوره مذکور قابل توجه است.هم اکنون  دولت با محوریت وزارت امور اقتصادی و دارایی، مجموعه‌ای از اقدامات فوری و میان‌مدت را برای جبران آسیب‌ها و حفظ پایداری اقتصادی در دستور کار قرار داده است. این اقدامات، در قالب بسته‌های حمایتی بانکی، بیمه‌ای، مالیاتی، گمرکی و تسهیل مجوزها دسته‌بندی می‌شوند و هدف اصلی آن‌ها بازگرداندن سریع فضای اقتصادی کشور به شرایط عادی، جلوگیری از اختلال در تأمین کالاهای اساسی و حمایت از اصناف، صنایع کوچک و کسب‌وکارهای آسیب‌دیده بوده است. حمایت از زنجیره تأمین کالاهای اساسی؛ اقدام فوری دولتبررسی‌ها نشان می‌دهد دولت در طول و پس از جنگ، تمرکز ویژه‌ای بر تأمین پیوسته کالاهای اساسی و جلوگیری از ایجاد تنش در بازار مصرف داشت. اقدامات کلیدی در این حوزه شامل موارد زیر است:تأمین ارز ترجیحی برای واردات نهاده‌های دامی و برخی کالاهای اساسی؛تسهیل فرآیند ترخیص کالاها از گمرکات کشور؛لغو ممنوعیت فصلی واردات برخی اقلام مصرفی و تولیدی برای جبران کمبودها؛بازگشت موقت ارز یارانه‌ای برای واردات اقلام خاص؛صدور مجوزهای عبور موقت برای کالاهای اضطراری و حیاتی.این اقدامات با محوریت گمرک و وزارت اقتصاد سبب شد تا اختلال اولیه‌ای که در نتیجه شوک جنگی به زنجیره تأمین کشور وارد شده بود، در کوتاه‌ترین زمان برطرف شود. حمایت از کسب‌وکارهای آسیب‌دیده؛ در حال شناسایی و جبرانبه گفته وزیر اقتصاد، اصناف، صنایع کوچک و متوسط و بسیاری از فعالان اقتصادی در جریان جنگ دچار آسیب‌هایی شدند که اکنون در حال شناسایی دقیق‌اند. در همین راستا:بانک‌ها به خصوص بانکهای زیرمجموعه وزارت اقتصاد مکلف به ارائه تسهیلات حمایتی خواهند شد که جزئیات آن به زودی اطلاع رسانی میشود.موضوع تمدید اقساط وام‌ها، مالیات‌ها و تعویق مقررات مالیاتی به‌صورت موقت در حال بررسی و اجراست؛بسته ویژه‌ای برای جبران آسیب به زیرساخت‌های اصناف و کارخانجات تدوین شده است.به گزارش تسنیم، بررسی‌ها نشان می‌دهد برای دوره پسا جنگ ۱۲ روزه بسته های حمایتی جداگانه ای برای صنایع بزرگ و اصناف و واحدهای کوچک در دستور کار قرار گرفته است. اقدامات گمرکی؛ اولویت با کالاهای اساسی و ضروریگمرک ایران به عنوان زیر مجموعه وزارت اقتصاد در دوران بحران، با صدور بخشنامه‌ای فوری، گمرکات اجرایی را موظف به تسریع در ترخیص کالاهای ضروری کرد. این بسته حمایتی شامل موارد زیر است: ترخیص سریع آمبولانس‌ها، ماشین‌آلات سنگین عمرانی (بلدوزر، بیل مکانیکی و…) با عبور موقت؛تفویض تصمیم‌گیری برخی اختیارات گمرکی به مدیران میدانی برای جلوگیری از تأخیر؛لغو الزام واریز نقدی ۱۵۰ میلیون تومان برای برخی کالاهای خاص و جایگزینی آن با ضمانت‌نامه بانکی؛تمرکز ویژه بر کالاهای “ارزشمند و خطرناک” و ابلاغ لیست آن‌ها به گمرکات مرزی و هوایی. محورهای اصلی بسته حمایتی دولت پس از جنگبانکی: تعویق اقساط، پرداخت خسارت، وام‌های ویژه صنایع آسیب‌دیدهبیمه‌ای: آغاز روند ارزیابی و طراحی سازوکار پرداخت غرامت (در حال تدوین)مالیاتی: تعویق در اجرای مقررات، تمدید مهلت پرداخت‌ها، بررسی معافیت موقتگمرکی: ترخیص اضطراری، تفویض اختیار، حذف ضمانت‌های سنگینمجوزها: بررسی تسریع و تسهیل صدور مجوزهای موقت برای فعالیت‌های تولیدی و وارداتیانتهای پیام/

به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از رویترز، قطعی گسترده برق در شهرهای مختلف جمهوری چک از جمله پایتخت این کشور یعنی پراگ، روز جمعه موجب گرفتار شدن مردم در وسایل حمل‌ونقل عمومی و آسانسورها و توقف فعالیت کارخانه‌ها شد.بر اساس این گزارش، قطعی برق پس از سقوط یک کابل فشار قوی که فعالیت شبکه برق این کشور را مختل کرد، رخ داد.این حادثه احتمالاً بر نگرانی‌ها درباره تاب‌آوری زیرساخت‌های برق اروپا خواهد افزود؛ به‌ویژه پس از آن‌که اسپانیا در ماه آوریل بدترین خاموشی تاریخ خود را تجربه کرد و در ماه مارس آتش‌سوزی باعث قطع برق فرودگاه هیتروی لندن شد.وزارت صنعت و تجارت چک اعلام کرد: در حوالی ساعت ۱۲ ظهر روز جمعه (۱۰:۰۰ به وقت گرینویچ) قطعی برق گسترده‌ای در بخشی از پراگ و مناطق شمالی و شرقی جمهوری چک رخ داد. علت آن نه حمله سایبری و نه نقص فنی در منابع تجدیدپذیر بلکه سقوط یک کابل برق بود.این گزارش حاکی است که قطعی برق تا ساعت ۱۶ به وقت گرینویچ تقریباً به‌طور کامل رفع شد.این حادثه باعث توقف قطارهای بین‌المللی و محلی و حمل‌ونقل عمومی در چندین شهر، از جمله پراگ شد.در پایتخت، مترو برای مدتی تعطیل شد و ترامواها برای چندین ساعت متوقف شدند. حدود ۱۰۰۰ ایستگاه شبکه تلفن همراه تحت‌تأثیر قرار گرفتند و روی سیستم‌های پشتیبان فعال شدند.اپراتور ملی شبکه انتقال برق چک (CEPS) پس از آن‌که خط انتقال V411 و واحد شماره ۶ نیروگاه لدویتسه از کار افتادند، وضعیت اضطراری در سراسر کشور اعلام کرد. هنوز مشخص نیست که چه عاملی باعث سقوط کابل برق شده است.این اتفاق اثرات زنجیره‌ای داشت، به‌طوری‌که باعث فشار بیش از حد بر یک خط و پست برق دیگر شد و بخشی از شبکه مجبور شد به‌صورت ایزوله و جدا از سایر بخش‌های شبکه برق اروپا عمل کند.جمهوری چک دارای ده‌ها پست برق است؛ تأسیساتی که برق را به ولتاژهای مختلف تبدیل می‌کنند تا بتوان آن را در سراسر کشور منتقل و به‌صورت محلی توزیع کرد.این اپراتور پیش‌تر گفته بود که سقوط کابل در یک خط فشار قوی به طول ۴۵ کیلومتر در شمال‌غرب کشور، ۸ پست برق را تحت‌تأثیر قرار داده و موجب قطعی برق در ۵ استان از مجموع ۱۴ استان جمهوری چک شده است.واحد ۶ نیروگاه لدویتسه که آن هم تحت‌تأثیر این رویداد قرار گرفت، یک نیروگاه زغال‌سنگی با ظرفیت ۶۶۰ مگاوات است که در سال ۲۰۱۷ ساخته شده و توسط شرکت «چز» (CEZ) اداره می‌شود. این شرکت درباره وضعیت این نیروگاه اظهار نظری نکرد.انتهای پیام/

خبرگزاری تسنیم، گروه اقتصادی ــ در دهه‌های اخیر، نگرانی نسبت به حضور عوامل بیماری‌زا ــ اعم از باکتری‌های بیماری‌زا، ویروس‌ها، و پارازیت‌ها ــ در مواد غذایی حیاتی مانند شیر، آب‌میوه و تخم‌مرغ افزایش یافته است. استاندارد ریم‌های سنتی پاستوریزاسیون بر پایه گرما (مثل فراپاستوریزه‌سازی یا UHT) برای جلوگیری از این خطرات به کار می‌روند، اما این روش‌ها می‌توانند باعث کاهش کیفیت حسی، نابودی برخی ویتامین‌ها، تغییر طعم و حتی کاهش ارزش تغذیه‌ای شوند.در این زمینه، پاستوریزه‌سازی با دز پایین اشعه (Low‑Dose Radiation Pasteurization) به‌عنوان یک فناوری غیرحرارتی مؤثر معرفی شده است. این روش، که به‌اشتباه به‌عنوان «رادوریزه‌سازی سرد» نیز شناخته می‌شود، با استفاده از تابش گاما، پرتو الکترونی یا ایکس، تنها به مقادیر اندکی از انرژی یونیزان نیاز دارد ــ معمولاً در محدوده ۱ تا ۳ کیلوگری (kGy) ــ تا باکتری‌ها و ویروس‌ها را از میان بردارد، بدون اینکه محصول حرارت قابل‌توجه ببیند یا خواص حسی آن تغییر کند.مزیت عمده این فناوری در این است که ساختار ویتامین‌ها، طعم، عطر و رنگ محصولات به‌شکلی مطلوب حفظ می‌شود و در عین حال امنیت میکروبی بالایی به‌دست می‌آید. به‌عنوان مثال، در شیر با دز پایین پرتودهی، فعالیت میکروب‌هایی مانند Coxiella burnetii، Listeria و Salmonella به‌صورت مؤثر مهار شده و ماندگاری محصول تا ۱۴ روز افزایش یافته است .در همین زمینه بیشتر بخوانیدبسیاری از سازمان‌های بین‌المللی سلامت مواد غذایی مانند FAO، WHO، IAEA و Codex Alimentarius طی دهه‌های گذشته این فناوری را تأیید کرده‌اند و آن را به‌عنوان یک گزینه ایمن و مناسب در کنار پاستوریزاسیون گرمایی معرفی کرده‌اند.در ایران، با رشد صنعت بسته‌بندی شیر و تولید آب‌میوه‌هایی نظیر مرکبات و انگور، نیاز شدیدی به روش‌هایی ایمن، مقرون‌به‌صرفه و کم‌اثر بر کیفیت وجود دارد. پاستوریزه‌سازی با دز پایین اشعه می‌تواند پاسخی مناسب به این دغدغه باشد. در ادامه، ابتدا اصول کار، تجهیزات اصلی و طراحی فرآیند معرفی می‌شود، سپس کاربردها، مزایا، چالش‌ها و مسیر توسعه آن بررسی می‌گردد.معرفی و اصول کلی فناوری پاستوریزه‌سازی با استفاده از اشعه یک فناوری غیرحرارتی است که از تابش یونیزان  ــ پرتو گاما (معمولاً از کبالت‑۶۰)، شتاب‌دهنده‌های الکترونی یا اشعه X  ــ جهت غیرفعال‌سازی عوامل بیماری‌زا استفاده می‌کند. به‌دلیل عدم افزایش قابل توجه دما، این روش برخی اوقات به‌عنوان«cold pasteurization» نیز نامیده می‌شود.● مکانیسم عملکردپرتوهای یونیزان، از طریق ایجاد شکاف در DNA یا RNA میکروارگانیزم‌ها، قابلیت تکثیر و زنده‌مانی آن‌ها را خنثی می‌کنند. این کشف پشتیبانی شد که دوز پایین ۱‑۳ kGy برای کنترل مؤثر بسیاری از میکروب‌ها کافی است. برخلاف پاستوریزاسیون حرارتی که باعث تخریب پروتئین و ویتامین‌ها می‌شود، این روش تأثیر منفی کمی بر ساختار مولکولی مواد مغذی دارد.● انتخاب دوز پرتودهیدوز به‌واسطه عواملی مثل نوع محصول، عرصه مورد نظر (شیر، آب‌میوه، تخم‌مرغ)، سطح آلودگی اولیه و هدف عملکرد (کاهش بار میکروبی یا طولانی‌مدت نگه‌داری) تنظیم می‌شود. مثلاً برای شیر، مقدار ۲‑۴ kGy توصیه می‌شود. برای آب‌میوه و تخم‌مرغ نیز دوزهای مشابه یا کمی بیش‌تر کافی است.● مقایسه با حرارتدر پاستوریزاسیون سنتی، شیر تا ۷۱درجه سانتیگراد گرم می‌شود که در آن بخشی از ویتامین‌های B یا C و طعم خام نیز از بین می‌رود. اما با استفاده از اشعه در دز پایین، این اثرات به حداقل می‌رسند، ضمن اینکه میکروارگانیسم‌ها کنترل دقیق‌تری می‌شوند.● امنیت و استاندارداز آنجا که تابش انجام‌شده هیچ تشعشع خوراکی ایجاد نمی‌کند و پس‌ماند پرتوزایی ایجاد نمی‌گردد، این روش مطابق با مطالعات WHO  و IAEA  یک فناوری ایمن و مطابق با اصول سلامت عمومی شناخته شده است.اجزای اصلی سیستم پرتودهی برای تحقق «پاستوریزاسیون سرد»، یک تأسیسات پرتودهی تخصصی با ساختار مهندسی پیچیده مورد نیاز است. این تأسیسات شامل اجزای کلیدی زیرند:۱٫ منبع تابشایزوتوپ کبالت‑۶۰: در تأسیسات گامایی استفاده شده، دارای عمر مفید، ایمنی بالا و کارایی مناسب برای اشعه‌ی عمیق است.شتاب‌دهنده الکترونی: مزیت حذف منابع رادیواکتیو، مقیاس‌پذیری و کنترل دقیق‌تر دارد.پرتو X با شتاب‌دهنده: مشابه گاما، ولی بدون منبع رادیواکتیو دائمی .۲٫ اتاقک پرتودهی و شیلدینگمحفظه‌ای از آلیاژهای سنگین (بتن مسلح، سرب یا فولاد) که پرتوی یونیزان را مهار می‌کند. به‌وسیله درهای بین‌قفل و سنسورهای نظارتی، از خروج پرتوی خطرناک جلوگیری می‌شود .۳٫ سیستم تغذیه ماده (نقاله)برای مایعات مانند شیر، آب‌میوه و تخم‌مرغ مایع، دستگاه‌هایی با جریان پیوسته (از جنس استنلس‌استیل ۳۱۶L استاندارد غذایی) طراحی می‌شود، تا دوز تابش یکنواخت دریافت گردد.۴٫ دزیمتر و سامانه کنترل دوزحسگرهای دقیق (DOSIMETER) میزان پرتوی دریافتی را لحظه‌ای ثبت کرده و به کنترل‌کننده مرکزی ارسال می‌کنند. این سامانه با الگوریتم‌هایی واحد دوز را حفظ می‌کند .۵٫ سیستم ایمنی پرتودروازه‌های اتوماتیک بین‌قفل‌شونده، هشدار پخش پرتوی ناشی از سهل‌انگاری، و تجهیزات حفاظتی برای اپراتور (مانند گان‌ردیوس) در استانداردهای IAEA الزامی‌ست .۶٫ محیط بسته و بهداشتیتأسیسات باید مطابق GMP نگهداری شوند. مایعات باید در ظروف بسته یا در جریان پیوسته قرار گیرند تا خطر آلودگی ثانویه کاهش یابد. سیستم CIP (شست‌وشوی داخلی خودکار) برای حفظ شرایط بهداشتی اجرا می‌گردد.۷٫ سیستم ثبت و ردیابیتمام پارامترها ــ از دوز تابش، دما، زمان، نمونه‌برداری میکروبی ــ در سیستم دیجیتال ثبت و قابل ارائه به مراجع قانونی هستند.فرآیند کلی انجام پرتودهی با دز پایینفرآیند پرتودهی مواد غذایی با دز پایین به منظور پاستوریزه‌سازی، یک زنجیره مهندسی‌شده و کنترل‌شده است که با هدف از بین بردن عوامل بیماری‌زا، افزایش ایمنی مصرف، و حفظ کیفیت تغذیه‌ای اجرا می‌شود. در این فرآیند از پرتوهای یونیزان ــ عمدتاً گاما، ایکس یا الکترونی ــ استفاده می‌شود که با نفوذ در بافت مواد غذایی، ساختار DNA میکروارگانیسم‌ها را تخریب کرده و از رشد یا تکثیر آن‌ها جلوگیری می‌کنند، بدون آنکه موجب آسیب جدی به ساختار ماده غذایی شوند.گام اول، آماده‌سازی محصول است. محصولات مانند شیر بسته‌بندی‌شده، تخم‌مرغ تازه، یا آب‌میوه‌های صنعتی باید پیش از ورود به خط پرتودهی، از نظر کیفیت اولیه، سطح آلودگی میکروبی، و دمای محیط بررسی شوند. دمای پایین برای حفظ خواص حسی و شیمیایی محصول ضروری است.در گام دوم، مواد غذایی وارد محفظه پرتودهی می‌شوند که به‌صورت خودکار و بدون دخالت دست، از مقابل منبع پرتو عبور می‌کنند. بسته به نوع ماده غذایی و هدف پرتودهی، دز مورد نیاز تنظیم می‌شود. برای مثال، برای کاهش باکتری‌های بیماری‌زا مانند سالمونلا، لیستریا و E.coli، دز بین ۱ تا ۷ کیلوگری معمول است. این در حالی است که برای کاهش بار ویروسی یا غیرفعال‌سازی انگل‌ها، ممکن است به دزهای متفاوتی نیاز باشد.زمان پرتودهی، سرعت عبور از مقابل منبع، فاصله از منبع و طراحی هندسی سیستم، همگی در تعیین یکنواختی دز تأثیرگذارند. به همین دلیل، تجهیزات مدرن پرتودهی دارای سنسورهای دزیمتر، حسگر دما و رطوبت، و سیستم پایش مستمر هستند.گام سوم، بازبینی پس از پرتودهی است. در این مرحله نمونه‌هایی از محصول پرتودهی‌شده برای بررسی‌های میکروبی، حسی (طعم، رنگ، بو) و تغذیه‌ای مورد آزمایش قرار می‌گیرند. چنانچه محصول از نظر استانداردهای ملی و بین‌المللی قابل‌قبول باشد، وارد مرحله برچسب‌گذاری می‌شود.در نهایت، محصول پرتودهی‌شده با برچسب مشخص‌کننده، بسته‌بندی و آماده توزیع می‌شود. در بسیاری از کشورها، قانون الزام می‌کند که روی محصولات پرتودهی‌شده علامت بین‌المللی پرتودهی (Radura) درج شود.فرآیند پرتودهی با دز پایین یک روش غیرگرمایی است که بر خلاف پاستوریزه‌سازی حرارتی، موجب دگرگونی عمده در ترکیب یا طعم ماده غذایی نمی‌شود و در صورت مدیریت صحیح، ایمنی و کیفیت محصول را به‌صورت پایدار تضمین می‌کند.انواع کاربردهای پرتودهی با دز پایینپاستوریزه‌سازی با دز پایین پرتودهی، کاربردهای متنوع و گسترده‌ای در صنایع غذایی دارد. این فناوری به دلیل مزایای منحصر به‌فرد خود، امروزه در بسیاری از کشورها جایگزین روش‌های سنتی پاستوریزه‌سازی شده است، یا به‌عنوان مکمل آن‌ها عمل می‌کند. در ادامه، به برخی از مهم‌ترین کاربردها در حوزه‌های مختلف اشاره می‌شود:۱٫ پاستوریزه‌سازی شیر خام و فرآورده‌های لبنی: شیر خام یکی از پرخطرترین مواد غذایی از نظر میکروبیولوژیک است. پرتودهی با دز پایین می‌تواند بدون نیاز به حرارت، باکتری‌هایی نظیر لیستریا، سالمونلا، و کمپیلوباکتر را غیرفعال کند. در عین حال، برخلاف حرارت‌دهی، ساختار پروتئین‌ها و چربی‌ها را تخریب نمی‌کند.۲٫ تخم‌مرغ خام و مایع: تخم‌مرغ بخصوص در مصارف صنعتی مانند شیرینی‌پزی و سس‌سازی، نیاز به ایمنی میکروبی بالا دارد. پرتودهی تخم‌مرغ در پوسته یا به‌صورت مایع پاستوریزه، از شیوع بیماری‌هایی نظیر سالمونلوز جلوگیری می‌کند.۳٫ آب‌میوه‌ها و نوشیدنی‌های میوه‌ای: برای جلوگیری از فساد میکروبی، معمولاً از پاستوریزه‌سازی حرارتی استفاده می‌شود که طعم و رنگ نوشیدنی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پرتودهی با دز پایین، جایگزینی بدون حرارت است که طعم طبیعی آب‌میوه را حفظ کرده و عمر قفسه‌ای محصول را افزایش می‌دهد.۴٫ جوانه‌ها (مانند جوانه یونجه یا ماش): جوانه‌ها به دلیل رطوبت بالا و رشد سریع باکتری‌ها، از جمله خطرناک‌ترین مواد غذایی برای انتقال بیماری هستند. پرتودهی با دز پایین، یک راهکار مؤثر برای ایمن‌سازی آن‌هاست.۵٫ غذاهای آماده مصرف (Ready-to-Eat): غذاهای بسته‌بندی‌شده که بدون نیاز به گرم کردن مصرف می‌شوند، نیازمند ایمنی بالا هستند. پرتودهی در بسته‌بندی نهایی، می‌تواند بار میکروبی را کاهش داده و عمر مفید محصول را افزایش دهد.۶٫ غذاهای تغذیه بیمارستانی و نظامی: غذاهایی که باید در شرایط بهداشتی خاص نگهداری شوند (مانند غذای سربازان یا بیماران نقص ایمنی)، با پرتودهی ایمن‌سازی می‌شوند.۷٫ مواد خام اولیه صنایع غذایی: مانند ادویه‌ها، پودر تخم‌مرغ یا شیر خشک، که در تولید محصول نهایی استفاده می‌شوند و نیاز به ایمنی میکروبی بالا دارند.در تمام این کاربردها، هدف اصلی افزایش ایمنی میکروبی، حفظ ارزش تغذیه‌ای، و عدم استفاده از مواد نگه‌دارنده شیمیایی است. پرتودهی با دز پایین، به‌ویژه در شرایطی که مصرف‌کننده به طعم، رنگ و سلامت غذا حساس است، مزیتی رقابتی برای صنایع غذایی محسوب می‌شود.مزایای این روش نسبت به روش‌های سنتیپرتودهی با دز پایین برای پاستوریزه‌سازی مواد غذایی، مزایای متعددی نسبت به روش‌های متداول حرارتی یا شیمیایی دارد. این مزایا هم در بعد سلامت عمومی، هم از منظر اقتصادی، و هم از نظر کیفیت غذایی حائز اهمیت‌اند و موجب شده‌اند که کشورهایی مانند ایالات متحده، فرانسه، ژاپن، و هند آن را به‌عنوان بخشی از زنجیره صنعتی تولید غذا بپذیرند.۱٫ حفظ کیفیت حسی و تغذیه‌ای: یکی از مهم‌ترین مزایای پرتودهی این است که برخلاف حرارت‌دهی شدید، موجب تخریب طعم، رنگ یا ترکیبات مغذی نمی‌شود. برای مثال، در پرتودهی شیر یا آب‌میوه، ساختار ویتامین‌ها، پروتئین‌ها و اسیدهای آمینه کمتر آسیب می‌بیند.۲٫ عدم نیاز به مواد نگه‌دارنده شیمیایی: در پرتودهی نیازی به استفاده از بنزوات، نیترات یا سایر نگه‌دارنده‌های سنتی نیست. این امر موجب می‌شود محصول نهایی برای مصرف‌کننده سالم‌تر باشد و نگرانی از باقی‌مانده مواد شیمیایی از بین برود.۳٫ امکان فرآوری در بسته‌بندی نهایی: پرتودهی امکان انجام فرآیند در بسته‌بندی نهایی را دارد، در حالی‌که در بسیاری از روش‌های دیگر، ماده غذایی پس از پاستوریزه‌سازی باید مجدد بسته‌بندی شود که خطر آلودگی ثانویه را بالا می‌برد.۴٫ مصرف انرژی کمتر نسبت به حرارت‌دهی صنعتی: پرتودهی برخلاف فرآیندهای حرارتی شدید، به دمای بالا نیاز ندارد و از این رو در بلندمدت می‌تواند مصرف انرژی را کاهش دهد، که از نظر زیست‌محیطی و اقتصادی مزیت محسوب می‌شود.۵٫ ایمنی بالا در حذف عوامل بیماری‌زا: پرتودهی به‌ویژه در حذف ویروس‌ها، انگل‌ها و باکتری‌هایی که به حرارت مقاوم هستند (مانند برخی گونه‌های باسیلوس)، عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهد.۶٫ قابلیت کنترل دقیق و یکنواخت بودن دز: برخلاف حرارت‌دهی که در آن ممکن است بخش‌هایی از ماده غذایی تحت‌تأثیر بیشتری قرار گیرند، در پرتودهی می‌توان به‌صورت یکنواخت و کنترل‌شده دز لازم را اعمال کرد.۷٫ امکان فرآوری مواد غذایی حساس به حرارت: برخی مواد غذایی مانند تخم‌مرغ مایع یا نوشیدنی‌های شفاف به حرارت حساس هستند. پرتودهی تنها راهکار صنعتی برای ایمن‌سازی این محصولات بدون تخریب کیفیت ظاهری و شیمیایی آن‌هاست.در مجموع، پرتودهی با دز پایین یک فناوری جایگزین نیست، بلکه فناوری مکمل است که به صنایع غذایی کمک می‌کند محصولی ایمن‌تر، باکیفیت‌تر و سالم‌تر به بازار عرضه کنند.چالش‌ها و محدودیت‌هابا وجود مزایای متعدد فناوری پرتودهی با دز پایین، توسعه و بهره‌برداری از آن در مقیاس وسیع با موانع و چالش‌هایی روبروست که برخی از آن‌ها ماهیت فناورانه، برخی فرهنگی و برخی دیگر ساختاری و حقوقی دارند. شناخت این چالش‌ها برای طراحی سیاست‌های هوشمندانه و واقع‌بینانه ضروری است.نخستین چالش، هزینه اولیه بالای سرمایه‌گذاری است. راه‌اندازی یک مرکز پرتودهی با استانداردهای بین‌المللی نیازمند تجهیزات پیشرفته، اتاقک‌های حفاظتی با بتن سنگین یا سپرهای سربی، سامانه‌های کنترلی دقیق، و نیروی انسانی آموزش‌دیده است. همچنین در صورت استفاده از منابع رادیواکتیو مانند کبالت-۶۰، نیاز به مجوزها و نظارت‌های ایمنی هسته‌ای سختگیرانه وجود دارد. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، این هزینه‌ها ممکن است از توان سرمایه‌گذاران متوسط فراتر رود.دومین چالش، ادراک منفی عمومی از واژه «پرتو» و «تشعشع» است. بسیاری از مصرف‌کنندگان، بدون دانش علمی کافی، پرتودهی مواد غذایی را با پرتوزایی یا سرطان‌زا بودن اشتباه می‌گیرند. در حالی‌که پرتودهی مواد غذایی هیچ‌گونه باقی‌مانده پرتوزا ایجاد نمی‌کند و در سطح جهانی از سوی نهادهایی مانند WHO، FAO و IAEA تأیید شده است. این سوءبرداشت فرهنگی، مانعی جدی در مسیر پذیرش بازار محسوب می‌شود و نیازمند اقدامات آموزشی، تبلیغی و شفاف‌سازی رسانه‌ای است.سوم، فقدان زیرساخت قانونی و استانداردهای ملی مشخص در بسیاری از کشورهاست. نبود آیین‌نامه‌های دقیق برای دز مجاز پرتودهی، برچسب‌گذاری، آزمون‌های کیفی و ضوابط ایمنی، موجب سردرگمی تولیدکنندگان و نهادهای ناظر می‌شود. در برخی کشورها، قانون‌گذاری هنوز با واقعیت‌های فناورانه هماهنگ نیست.چهارم، کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه فناوری پرتودهی است. این فناوری نیازمند مهندسان پرتوشناسی، متخصصان ایمنی تشعشع، کارشناسان کنترل کیفیت و اپراتورهایی با آموزش‌های خاص است. نظام آموزش عالی و فنی در بسیاری از کشورها، هنوز برنامه‌های مدون برای پرورش این نیروها ارائه نمی‌دهد.پنجم، مشکلات زنجیره تأمین مواد رادیواکتیو یا دستگاه‌های مولد پرتو است. دسترسی به منابع کبالت-۶۰ یا ژنراتورهای الکترون، نیازمند تعاملات بین‌المللی و رعایت پروتکل‌های هسته‌ای است که تحت تأثیر تحریم‌ها، تحولات ژئوپلیتیک یا سیاست‌های داخلی ممکن است با اخلال مواجه شود.ششم، رقابت با روش‌های سنتی و ارزان‌قیمت همچون پاستوریزه‌سازی حرارتی یا استفاده از مواد نگه‌دارنده است. تولیدکنندگانی که به صرفه‌جویی در هزینه‌ها اولویت می‌دهند، ممکن است تمایلی به پذیرش فناوری پرتودهی نداشته باشند.برای عبور از این چالش‌ها، سیاست‌گذاری هوشمندانه، حمایت دولتی هدفمند، مشارکت بخش خصوصی، و ارتقاء آگاهی عمومی شرط لازم و کافی است.استانداردها و دستورالعمل‌های بین‌المللیفناوری پرتودهی مواد غذایی، از جمله روش‌های پاستوریزه‌سازی با دز پایین، تحت نظارت و پشتیبانی نهادهای بین‌المللی معتبر قرار دارد که استانداردهای علمی و فنی دقیق و الزام‌آوری را تدوین و منتشر کرده‌اند. این استانداردها ضامن ایمنی مصرف‌کننده، سلامت کارکنان، و پایداری فرآیند محسوب می‌شوند.یکی از اصلی‌ترین نهادهای مرجع، سازمان بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) است که در همکاری با سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (FAO) و سازمان جهانی بهداشت (WHO)، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های فنی و راهبردی برای پرتودهی مواد غذایی منتشر کرده است. این مجموعه با عنوان Codex General Standard for Irradiated Foods توسط کمیسیون Codex Alimentarius تصویب شده است و در بیش از ۶۰ کشور به‌عنوان مبنای قانونی پذیرفته شده است.مطابق با این استانداردها، دزهای پرتودهی مجاز برای پاستوریزه‌سازی با دز پایین به‌گونه‌ای تعیین شده‌اند که هم ایمنی میکروبی حاصل شود و هم ترکیب تغذیه‌ای یا حسی ماده غذایی تغییر نکند. برای مثال:برای کاهش بار میکروبی شیر: ۲ تا ۵ کیلوگریبرای تخم‌مرغ مایع: ۲ تا ۳ کیلوگریبرای آب‌میوه‌ها: ۱ تا ۷ کیلوگریهمچنین استانداردهای IAEA، نصب دزیمترهای کنترل، انجام آزمون‌های میکروبیولوژیک پس از پرتودهی، ثبت داده‌ها، آموزش کارکنان و بازرسی‌های ایمنی پرتویی را الزامی می‌داند.در حوزه برچسب‌گذاری، Codex الزام کرده است که محصولات پرتودهی‌شده باید دارای نماد بین‌المللی «رادورا» (Radura Symbol) باشند و نوع فرآوری در برچسب محصول مشخص گردد. این اقدام در جهت شفافیت اطلاعات برای مصرف‌کننده و افزایش اعتماد عمومی صورت گرفته است.در ایالات متحده، اداره غذا و دارو (FDA) نیز پرتودهی مواد غذایی را تحت نظارت دارد. مطابق مقررات این نهاد، استفاده از پرتودهی در فرآوری غذا باید در چارچوب مواد ۲۱ CFR 179 انجام شود. در اتحادیه اروپا، هر کشور عضو موظف است فهرست محصولاتی را که پرتودهی آن‌ها مجاز است به کمیسیون گزارش دهد و کلیه فرآورده‌های پرتودهی‌شده باید در فهرست مشترک قرار گیرند.نکته حائز اهمیت این است که استانداردهای بین‌المللی تأکید می‌کنند پرتودهی نباید جایگزین رعایت اصول بهداشتی در مراحل پیش از تولید باشد، بلکه تنها باید به‌عنوان یک مکمل برای افزایش ایمنی میکروبی استفاده شود.در مجموع، رعایت دقیق استانداردهای بین‌المللی و تطبیق سیستم‌های پرتودهی با دستورالعمل‌های معتبر، نه تنها ضامن ایمنی مصرف‌کننده است، بلکه به‌عنوان شرط اساسی در توسعه تجارت بین‌المللی مواد غذایی پرتودهی‌شده نیز محسوب می‌شود.پیشرفت‌های نوین این روشدر دهه‌های اخیر، پرتودهی مواد غذایی از یک فناوری تجربی به یک فناوری دقیق، هوشمند و مبتنی بر نوآوری تبدیل شده است. پیشرفت‌های فناورانه در حوزه‌های فیزیک هسته‌ای، مهندسی مواد، هوش مصنوعی و کنترل فرآیند موجب شده‌اند تا پاستوریزه‌سازی با دز پایین از نظر کارایی، ایمنی و هزینه‌ اثربخشی به سطوح بسیار بالاتری برسد.یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌ها، استفاده از پرتوهای الکترونی (Electron Beam – eBeam) به‌جای منابع پرتوزا است. در سیستم eBeam، نیازی به ذخیره منابع رادیواکتیو نظیر کبالت-۶۰ نیست و پرتو تنها در زمان نیاز تولید می‌شود. این امر موجب کاهش خطرات ایمنی، تسهیل جابه‌جایی و افزایش انعطاف‌پذیری در فرآیند پرتودهی شده است. همچنین eBeam در مقایسه با پرتوی گاما، زمان پرتودهی کمتری نیاز دارد و دقت بالاتری در کنترل دز دارد.اتوماسیون کامل سامانه‌های پرتودهی، پیشرفت دیگری است که با بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند، خطاهای انسانی را کاهش داده، بهره‌وری را افزایش داده و کیفیت پرتودهی را یکنواخت می‌کند. سامانه‌های کنترل با استفاده از یادگیری ماشین، دز مناسب را بر اساس ویژگی محصول و شرایط محیطی تنظیم می‌کنند.در حوزه حسگرهای نوین و دزیمترها، ابزارهای دقیق‌تری برای سنجش دز جذب‌شده توسعه یافته‌اند. این حسگرها قابلیت ثبت پیوسته، ارسال داده به پایگاه داده مرکزی، و هشداردهی لحظه‌ای در صورت بروز اختلال را دارند.پرتودهی چندمرحله‌ای (Multi-stage Irradiation) نیز از رویکردهای نوین است که امکان استفاده از دزهای بسیار پایین در چند مرحله را فراهم می‌سازد. این روش در محصولاتی که به پرتو حساس‌اند (مانند تخم‌مرغ یا نوشیدنی‌ها)، موجب حفظ بیشتر کیفیت حسی می‌شود.از دیگر نوآوری‌ها، می‌توان به استفاده از پرتودهی در فشار بالا (High Pressure + Irradiation) اشاره کرد که با ترکیب دو روش فیزیکی، اثر هم‌افزایشی در کاهش بار میکروبی دارد.در سطح تجاری نیز مراکز پرتودهی سیار و کانتینری در حال توسعه‌اند. این مراکز قابل حمل، به‌ویژه برای مناطق روستایی یا کشاورزی پراکنده، امکان فرآوری در محل را فراهم می‌سازند و وابستگی به حمل‌ونقل را کاهش می‌دهند.در مجموع، آینده پرتودهی با دز پایین، نه‌تنها وابسته به پذیرش عمومی و سیاست‌گذاری هوشمندانه است، بلکه ارتباطی تنگاتنگ با پیشرفت‌های فناورانه و بهره‌گیری از هوش مصنوعی، رباتیک و نانوتکنولوژی دارد.آینده‌شناسی و توصیه‌هاآینده فناوری پاستوریزه‌سازی با دز پایین اشعه را می‌توان در تقاطع سه روند جهانی تحلیل کرد: نخست، تشدید فشارهای بهداشتی و نیاز به ایمنی غذایی در جهان پس از کووید-۱۹؛ دوم، افزایش جمعیت جهانی و نیاز به کاهش ضایعات و افزایش عمر مفید مواد غذایی؛ و سوم، ضرورت کاهش وابستگی به روش‌های شیمیایی یا گرمایی مضر در فرآوری مواد غذایی. این سه روند، نه‌تنها محرک تقاضا برای فناوری‌های پرتودهی هستند، بلکه جهت‌گیری‌های نوآوری را نیز شکل می‌دهند.در این راستا، روندهای فناورانه آتی را می‌توان در قالب چهار محور کلیدی پیش‌بینی کرد:میکروپرتودهی هدفمند (Targeted Micro-Irradiation): استفاده از پرتوی متمرکز و کنترل‌شده در مقیاس میکرون برای پاستوریزه‌سازی فقط بخش‌های آلوده یا حساس ماده غذایی، به‌گونه‌ای که ساختار کلی و خواص ارگانولپتیک حفظ شود.ادغام با فناوری بسته‌بندی هوشمند: در آینده‌ای نه‌چندان دور، سیستم‌هایی طراحی خواهند شد که پرتودهی و بسته‌بندی در یک سامانه یکپارچه انجام شده و بسته‌بندی‌ها به‌صورت فعال وضعیت سلامت محصول را پایش کنند.مدل‌های پیش‌بینی‌کننده با هوش مصنوعی: برای تعیین دز مناسب پرتودهی بر اساس نوع محصول، میزان آلودگی، رطوبت، دمای محیط و حتی ترجیحات بازار.افزایش پذیرش عمومی از طریق برچسب‌گذاری شفاف و آموزش رسانه‌ای: که موجب نهادینه‌سازی استفاده از پرتودهی در سبک زندگی سلامت‌محور شود.در حوزه سیاست‌گذاری، توصیه‌های ذیل برای کشورهای در حال توسعه ـ به‌ویژه ایران ـ از اهمیت راهبردی برخوردارند:تدوین فوری چارچوب قانونی و مقررات ملی پرتودهی مواد غذایی بر مبنای استانداردهای Codex و IAEA.ایجاد مشوق‌های مالی برای بخش خصوصی جهت سرمایه‌گذاری در مراکز پرتودهی، با امکان استفاده از تسهیلات ارزی، معافیت‌های مالیاتی و مشارکت در مالکیت فکری.سرمایه‌گذاری در آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص، از جمله راه‌اندازی رشته‌های میان‌رشته‌ای در دانشگاه‌ها (پرتوشناسی غذایی، ایمنی هسته‌ای مواد غذایی، مهندسی پرتودهی).راه‌اندازی آزمایشگاه‌های مرجع ملی برای دزیمترها، کنترل کیفی و سلامت پرتویی، تا اعتماد عمومی و تجاری تقویت شود.ایجاد شبکه ملی مراکز پرتودهی منطقه‌ای، به‌ویژه در قطب‌های کشاورزی و لبنی، با اولویت پاستوریزه‌سازی شیر، آب‌میوه و تخم‌مرغ.آینده فناوری پرتودهی در گرو پیوند هوشمند میان نوآوری فناورانه، پذیرش اجتماعی و پشتیبانی ساختاری است. اگر این سه ضلع به‌درستی چیده شوند، پرتودهی با دز پایین نه‌فقط ابزاری برای حفظ ایمنی مواد غذایی، بلکه عنصری حیاتی در ارتقای قدرت رقابتی صنایع غذایی کشور خواهد بود.جمع‌بندیپاستوریزه‌سازی مواد غذایی با دز پایین پرتودهی، در لبه نوآوری‌های فیزیکی و زیستی ایستاده است؛ فناوری‌ای که با حذف عوامل بیماری‌زا، افزایش ماندگاری، کاهش وابستگی به نگه‌دارنده‌های شیمیایی، و حفظ کیفیت حسی محصولات، افقی تازه در ایمنی غذایی گشوده است. آنچه این فناوری را از دیگر روش‌ها متمایز می‌سازد، توان آن در تأمین همزمان ایمنی میکروبی، سلامت مصرف‌کننده، و بهره‌وری صنعتی است.در طول مقاله نشان داده شد که این فناوری نه‌تنها از حمایت کامل علمی نهادهای بین‌المللی مانند WHO، FAO و IAEA برخوردار است، بلکه نمونه‌های موفقی از پیاده‌سازی آن در کشورهای مختلف، از آمریکا تا ویتنام، موجود است. در این میان، پرتودهی شیر، تخم‌مرغ و آب‌میوه در صدر کاربردهای حیاتی این فناوری قرار دارد؛ کاربردهایی که نه‌فقط به بهداشت عمومی کمک می‌کنند، بلکه به توسعه بازارهای صادراتی نیز یاری می‌رسانند.با این حال، مسیر توسعه این فناوری بی‌چالش نیست. موانعی همچون هزینه سرمایه‌گذاری اولیه، کمبود متخصص، نگرانی‌های افکار عمومی و نارسایی زیرساخت‌های حقوقی و فنی، نیازمند برخورد هوشمندانه سیاست‌گذاران و متولیان صنعت غذاست. اما باید تأکید کرد که این چالش‌ها قابل حل‌اند، و تجارب جهانی، راهکارهای متعددی را برای آن‌ها پیشنهاد داده‌اند.برای کشورهایی مانند ایران، با دارا بودن ظرفیت‌های علمی در حوزه هسته‌ای، نیازهای شدید به ایمنی غذایی، و تنوع محصولات فسادپذیر، فناوری پرتودهی با دز پایین می‌تواند راه‌حلی تحول‌آفرین باشد. راه‌اندازی مراکز پرتودهی منطقه‌ای، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه، ایجاد قوانین شفاف، و آموزش عمومی از گام‌های ضروری در این مسیرند.در نهایت، آنچه این فناوری را توجیه‌پذیر می‌سازد، نه صرفاً مزایای فناورانه‌اش، بلکه نقشی است که در آینده امنیت غذایی ایفا می‌کند. جهانی که از سویی با افزایش مخاطرات بیولوژیکی و از سوی دیگر با نیاز به صادرات پایدار روبروست، نمی‌تواند از ظرفیت‌های پرتودهی با دز پایین چشم‌پوشی کند.انتهای پیام/

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ پسماندهای خطرناک ــ از سرنگ‌های آلوده بیمارستانی تا لجن‌های سمی کارخانجات شیمیایی و پسماندهای رادیواکتیو سطح پایین ــ تهدیدی زیستی، و باری سنگین بر دوش اقتصاد جهانی و امنیت زیست‌محیطی ملت‌هاست. هزینه‌های نجومی جمع‌آوری، حمل‌ونقل، دفع ایمن (اغلب دفن عمیق یا سوزاندن کنترل‌شده)، و مهم‌تر از همه، هزینه‌های پنهان ناشی از آلودگی آب‌های زیرزمینی، خاک و انتشار گازهای گلخانه‌ای، معادله‌ای پیچیده و پُر‌هزینه را پیش روی صنایع و دولت‌ها قرار داده است. در این میان، استریلیزاسیون پسماندهای خطرناک با فناوری هسته‌ای، مانند ستاره‌ای نوظهور، توجهات را به خود جلب کرده است. این فناوری، که بر پایه بهره‌گیری از پرتوهای یون‌ساز (عمدتاً پرتو گاما از سزیم-۱۳۷ یا کبالت-۶۰، یا پرتو الکترون با انرژی بالا) استوار است، از زاویه‌ای کاملاً خلاقانه و نجات‌بخش به مسئله نگریسته است.بیشتر بخوانیداینجا هدف، استفاده از این تابش‌های کنترل‌شده برای نفوذ به اعماق مواد و نابودی بی‌رحمانه و کامل ساختارهای حیاتی پاتوژن‌ها (باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها، اسپورها) و تجزیه مولکول‌های سمی پیچیده است. این رویکرد، نویدبخش تحولی اساسی در زنجیره ارزش مدیریت پسماند است: به این ترتیب که تبدیل تهدیدات زیستی و شیمیایی به موادی بی‌ضرر یا حتی قابل بازیافت، با حداقل آلایندگی ثانویه و ردپای کربنی پیگیری می‌شود. ظهور این فناوری، پرسش‌های اقتصادی جدی را مطرح می‌کند؛ آیا هزینه‌های سرمایه‌گذاری اولیه در تأسیسات تابشی، در برابر صرفه‌جویی‌های بلندمدت ناشی از کاهش هزینه‌های دفع، پاک‌سازی محیط‌زیست و غرامت‌های بهداشتی، توجیه‌پذیر است؟ سهم این بازار نوپا در اقتصاد چرخشی (Circular Economy) چیست؟ پاسخ به این پرسش‌ها، مستلزم شناخت دقیق اصول، مکانیسم‌ها، مزایا و چالش‌های این فناوری پیشرو است.معرفی و اصول کلی فناوریاساس استریلیزاسیون هسته‌ای پسماند بر پایه فیزیک تابش یون‌ساز استوار است. پرتوهای گاما (فوتون‌های پرانرژی) یا الکترون‌های پرسرعت (پرتوهای بتای شتاب‌گرفته)، هنگام عبور از ماده، انرژی خود را به اتم‌ها و مولکول‌های تشکیل‌دهنده آن (از جمله پاتوژن‌ها و آلاینده‌ها) منتقل می‌کنند. این انتقال انرژی، دو مکانیسم اصلی تخریب را به دنبال دارد:آسیب مستقیم: پرتوها مستقیماً به مولکول‌های حیاتی مانند DNA و RNA در پاتوژن‌ها یا به ساختارهای پیچیده مولکول‌های سمی برخورد کرده و با شکستن پیوندهای شیمیایی، آن‌ها را غیرفعال یا تجزیه می‌کنند.آسیب غیرمستقیم: پرتوها ابتدا مولکول‌های آب (که بخش عمده مواد زائد را تشکیل می‌دهند) را یونیزه یا برانگیخته می‌کنند. این مولکول‌های آب فعال شده، به نوبه خود گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) بسیار واکنش‌پذیری مانند رادیکال‌های هیدروکسیل (•OH) تولید می‌کنند که به‌صورت زنجیره‌ای به مولکول‌های هدف حمله کرده و آن‌ها را تخریب می‌نمایند.نکته کلیدی در کارایی این فناوری، مفهوم دوز جذبی است که بر حسب گری (Gray) یا کیلوگری (kGy) اندازه‌گیری می‌شود ( ۱ Gy  برابر یک ژول انرژی جذب شده به ازای هر کیلوگرم ماده است). تحقیقات گسترده علمی، دوزهای استریلیزاسیون مؤثر (SAL 10^-6) را برای انواع مختلف پسماند تعیین کرده‌اند. برای مثال، نابودی کامل مقاوم‌ترین اسپورهای باکتریایی (مانند Bacillus pumilus  ) معمولاً به دوزی در محدوده ۲۵ تا ۵۰ کیلوگری نیاز دارد. در مورد پسماندهای شیمیایی، دوز مورد نیاز برای تجزیه مؤثر آلاینده‌های خاص (مانند PCBها یا آفت‌کش‌های کلردار) بستگی به ساختار مولکولی و پیچیدگی آن‌ها دارد و ممکن است به دوزهای بالاتری نیاز باشد. برخلاف روش‌های حرارتی (اتوکلاو) یا شیمیایی (گاز اتیلن اکساید، گلوتارآلدئید)، تابش هسته‌ای:عمق نفوذ بالا: پرتوهای گاما به‌ویژه توانایی نفوذ به بسته‌بندی‌های ضخیم و توده‌های متراکم پسماند را دارند.عملکرد در دمای محیط: نیاز به گرمایش یا سرمایش شدید ندارد، بنابراین برای مواد حساس به دما ایده‌آل است.عدم باقی‌مانده سمی: پس از تابش، هیچ گونه باقی‌مانده رادیواکتیو یا شیمیایی خطرناک در پسماند ایجاد نمی‌شود (پسماند رادیواکتیو نمی‌شود).پس‌از فرآیند سرد: پسماند بلافاصله پس از تابش قابل حمل و نقل و دفع ایمن است.اجزای اصلی سیستمیک تأسیسات صنعتی استریلیزاسیون پسماند با فناوری هسته‌ای، یک سیستم مهندسی پیچیده متشکل از چندین جزء حیاتی است که با دقتی شگرف طراحی و هماهنگ می‌شوند:منبع تابش (Radiation Source) پرتو گاما: متداول‌ترین منبع، کبالت-۶۰ (Co-60) است. این رادیوایزوتو با نیمه‌عمر ۵٫۲۷ سال، پرتوهای گامای با انرژی ۱٫۱۷ و ۱٫۳۳ مگاالکترون‌ولت ساطع می‌کند. سزیم-۱۳۷ (Cs-137) منبع دیگری است (نیمه‌عمر ۳۰٫۱ سال، انرژی گامای ۰٫۶۶۲ مگاالکترون‌ولت) که به‌دلیل پتانسیل انتشار بیشتر در حوادث، کمتر رایج است. پلت‌های کبالت-۶۰ در محفظه‌های فولادی ضدزنگ دو جداره بسیار محکم (Source Pencils) قرار می‌گیرند که به‌طور ایمن در یک استخر آب عمیق (برای محافظت) نگهداری می‌شوند و به‌طور مکانیکی برای تابش به موقعیت کار بالا برده می‌شوند.پرتو الکترون (E-Beam): از شتاب‌دهنده‌های الکترون استفاده می‌کند. الکترون‌ها از یک تفنگ الکترونی خارج شده و در یک میدان الکترومغناطیسی قوی تا انرژی‌های بالا (معمولاً ۵ تا ۱۰ مگاالکترون‌ولت) شتاب می‌گیرند و سپس به صورت یک پرتو متمرکز به سمت پسماند هدایت می‌شوند. برخلاف گاما، نیاز به منبع رادیوایزوتو دائمی ندارد و می‌تواند با قطع برق خاموش شود، اما قدرت نفوذ کمتری دارد (چند سانتی‌متر در آب/مواد متراکم).محفظه تابش (Irradiation Chamber): یک اتاقک با دیوارهای ضخیم بتن‌آرمه یا فولاد سرب‌اندود که برای محافظت کامل پرسنل و محیط از تابش طراحی شده است. این محفظه شامل سیستم‌های ایمنی چندلایه (حسگرهای تشعشع، قفل‌های ایمنی، دوربین‌ها) است.سیستم انتقال پسماند (Product Conveyance System): قلب عملیاتی تأسیسات. این سیستم (معمولاً یک نوار نقاله یا سیستم واگن‌های روی ریل) وظیفه انتقال ایمن و کنترل‌شده پسماند از منطقه بارگیری، به داخل محفظه تابش، در معرض قرار دادن یکنواخت آن در برابر منبع تابش (با سرعت و جهت‌گیری دقیق برای اطمینان از دوز جذبی یکسان در تمام نقاط)، و سپس انتقال به منطقه تخلیه را بر عهده دارد. طراحی این سیستم برای بهینه‌سازی زمان قرارگیری و اطمینان از تابش کامل همه سطوح حیاتی است.سیستم کنترل و مانیتورینگ (Control & Monitoring System): مغز متفکر تأسیسات. این سیستم‌های کامپیوتری پیشرفته، تمام پارامترهای عملیاتی را کنترل می‌کنند: موقعیت منبع، سرعت نقاله، دوز تابش محاسبه‌شده و اندازه‌گیری‌شده (با استفاده از دوزیمترهای شیمیایی یا فیزیکی)، دما، رطوبت، وضعیت درب‌ها، سیستم‌های ایمنی و تهویه. تمام داده‌ها ثبت و ضبط می‌شوند.سیستم‌های ایمنی (Safety Systems): شامل سیستم‌های تهویه فیلترشده (HEPA) برای مدیریت گازهای احتمالی حین تابش (مثل اوزون)، سیستم‌های اطفاء حریق ویژه، سیستم‌های پشتیبان برق، و مهم‌تر از همه، سیستم‌های جلوگیری از دسترسی فیزیکی هنگام تابش (قفل‌های تشعشعی، چراغ‌های هشدار، آلارم‌های صوتی).منطقه بارگیری/تخلیه و ذخیره‌سازی (Loading/Unloading & Storage Areas): مناطق مجزا و ایمن برای دریافت پسماند ورودی (اغلب پس از پردازش اولیه مانند خرد کردن برای افزایش یکنواختی تابش)، نگهداری موقت قبل و بعد از تابش، و تخلیه پسماند استریل شده برای حمل به محل دفع نهایی یا بازیافت.فرآیند کلی انجامفرآیند استریلیزاسیون هسته‌ای پسماند، یک رقص مهندسی دقیق و کاملاً استاندارد شده است که امنیت و کارایی را در اولویت قرار می‌دهد:پذیرش و بازرسی پسماند (Waste Receiving & Inspection): پسماندهای خطرناک (معمولاً در ظروف ایمن و برچسب‌گذاری شده) به تأسیسات تحویل داده می‌شوند. پرسنل آموزش‌دیده، اسناد همراه (مانیفست پسماند) را بررسی و پسماند را از نظر مطابقت با الزامات پذیرش تأسیسات (نوع، بسته‌بندی، عدم وجود مواد ممنوعه مانند مواد منفجره یا گازهای تحت فشار نامناسب) بازرسی فیزیکی می‌کنند. این مرحله حیاتی برای اطمینان از ایمنی فرآیند است.پیش‌پردازش (Pretreatment): بسته به نوع پسماند، ممکن است مراحل پیش‌پردازش انجام شود: خرد کردن (Shredding): برای کاهش اندازه ذرات، افزایش تراکم بار و مهم‌تر از همه، بهبود یکنواختی تابش (حذف سایه‌های تابشی در توده‌های متراکم یا بسته‌بندی‌های ضخیم). این کار برای پسماند پزشکی جامد (سرنگ، لوله‌ها، ابزار) و برخی پسماندهای صنعتی رایج است.آسیاب (Grinding) یا هموژنیزاسیون: برای پسماندهای نیمه‌جامد یا لجن‌ها برای ایجاد قوام یکنواخت.کمپکت کردن (Compacting): افزایش چگالی برای بهینه‌سازی فضای حمل و تابش.بارگیری در ظروف حمل (Tote Bins): پسماند پیش‌پردازش شده معمولاً در ظروف استاندارد (معمولاً پلاستیکی مقاوم) بارگیری می‌شود که مستقیماً روی سیستم نقاله قرار می‌گیرد.بارگیری در سیستم انتقال (Loading onto Conveyance): ظروف حاوی پسماند به‌طور ایمن بر روی نوار نقاله یا واگن‌های سیستم انتقال در منطقه بارگیری (خارج از محفظه تابش) قرار می‌گیرند.تابش (Irradiation): این مرحله هسته اصلی فرآیند است: ایزوله‌سازی و ایمن‌سازی محفظه: اپراتور از اتاق کنترل، سیستم را فعال کرده و با فعال شدن چراغ‌های هشدار و قفل‌های ایمنی، محفظه تابش به‌طور کامل ایزوله می‌شود.فعال‌سازی منبع/شتاب‌دهنده: برای گاما: پلت‌های کبالت-۶۰ از استخر آب به موقعیت تابش بالا برده می‌شوند. برای E-Beam: شتاب‌دهنده روشن شده و پرتو الکترون تولید می‌شود.حرکت سیستم انتقال: نقاله یا واگن‌ها با سرعت از پیش محاسبه‌شده (بر اساس دوز مورد نیاز و قدرت منبع) شروع به حرکت می‌کنند. پسماند در یک الگوی مشخص (مثلاً عبور از اطراف منبع گاما یا زیر پرتو الکترون) حرکت کرده و در معرض تابش قرار می‌گیرد. حسگرهای دوزیمتر مستقر در محفظه یا روی خود ظروف، دوز واقعی جذب شده را اندازه‌گیری و ثبت می‌کنند.تضمین دوز یکنواخت: طراحی مسیر حرکت (مثلاً چرخش ظروف یا عبور از چند جهت) و سرعت نقاله به گونه‌ای است که تمام بخش‌های پسماند حداقل دوز مورد نیاز (SAL) را دریافت کنند.تخلیه و خنک‌سازی (Unloading & Cooling): پس از اتمام تابش و بازگشت منبع به حالت ایمن (برای گاما  (یا خاموش شدن شتاب‌دهنده (برای E-Beam )، درب‌های محفظه به‌طور ایمن باز می‌شوند. ظروف حاوی پسماند استریل شده به منطقه تخلیه منتقل می‌شوند. اگرچه فرآیند سرد است، ممکن است در اثر برهمکنش تابش با مواد، کمی گرمای موضعی ایجاد شود که معمولاً نیاز به زمان کوتاهی برای خنک‌شدن دارد.بازرسی نهایی و صدور گواهی (Final Inspection & Certification): پسماند استریل شده از نظر ظاهری و بر اساس داده‌های ثبت شده دوزیمترها بررسی می‌شود. گواهی استریلیزاسیون صادر می‌شود که دوز اعمال شده، تاریخ و زمان فرآیند و جزئیات پسماند را تأیید می‌کند.حمل به دفع نهایی یا بازیافت (Transport to Final Disposal/Recycling): پسماند اکنون به عنوان پسماند بی‌خطر غیرعفونی و غیرسمی طبقه‌بندی می‌شود. می‌تواند به محل دفن پسماند شهری عادی (با رعایت مقررات محلی) حمل شود یا در صورت امکان (مثلاً پلاستیک‌های استریل شده)، برای بازیافت ارسال گردد. این نقطه، تحقق اصلی مزیت اقتصادی و زیست‌محیطی فناوری است.انواع کاربردهادامنه کاربرد استریلیزاسیون هسته‌ای پسماند به سرعت در حال گسترش است، عمدتاً متمرکز بر حوزه‌هایی که روش‌های سنتی با چالش‌های جدی ایمنی، کارایی یا اقتصادی مواجهند:پسماندهای پزشکی عفونی (Healthcare Risk Waste): بزرگترین و پذیرفته‌شده‌ترین بازار. زباله‌های تیز (سرنگ، سوزن، تیغ جراحی).پسماندهای بافتی و پاتولوژیک (اندام‌ها، بافت‌ها، مایعات بدن).کشت‌های میکروبی و مواد آزمایشگاهی عفونی.لوازم یکبار مصرف آلوده (دستکش، گان، پانسمان، لوله‌ها).ابزار پزشکی قابل بازیافت (پس از استریلیزاسیون).مزیت کلیدی: نابودی کامل و تضمین‌شده مقاوم‌ترین پاتوژن‌ها و اسپورها (از جمله HIV, هپاتیت, ابولا، سل، C. difficile)، کاهش چشمگیر حجم (پس از خردکردن)، تبدیل به پسماند شهری بی‌خطر.پسماندهای دارویی و داروهای تاریخ گذشته: تجزیه مؤثر ترکیبات فعال دارویی (به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها و سیتوتوکسیک‌ها) برای جلوگیری از ورود به محیط‌زیست و ایجاد مقاومت میکروبی. به‌ویژه در زنجیره توزیع دارو و بیمارستان‌ها.پسماندهای صنعتی خطرناک:لجن‌های تصفیه خانه فاضلاب صنعتی: حاوی فلزات سنگین، ترکیبات آلی سمی، پاتوژن‌ها. تابش می‌تواند پاتوژن‌ها را نابود و برخی سموم را تجزیه یا تثبیت کند، امکان استفاده ایمن‌تر در کشاورزی (با احتیاط) یا دفن با ریسک کمتر را فراهم می‌آورد.پسماندهای صنایع شیمیایی: تجزیه ترکیبات آلی خطرناک و پایدار (POPs) مانند PCBها (پلی‌کلرینه‌های بی‌فنیل)، آفت‌کش‌های کلردار، رنگ‌ها و حلال‌های سمی. تابش می‌تواند ساختارهای حلقوی سمی را بشکند.پسماندهای صنایع الکترونیک: برای استریل‌کردن برخی اجزا یا تجزیه بازدارنده‌های اشتعال سمی (مثل PBDEها) قبل از بازیافت.لجن‌های نفتی: کاهش ویسکوزیته و تجزیه هیدروکربن‌های سنگین برای تسهیل تصفیه یا دفع.پسماندهای آزمایشگاه‌های تحقیقاتی (بیولوژیک و شیمیایی): استریلیزاسیون تجهیزات، کشت‌ها، حیوانات آزمایشگاهی آلوده و مواد شیمیایی خطرناک.ضایعات بسته‌بندی صنایع غذایی و دارویی: استریلیزاسیون بسته‌بندی‌های پلاستیکی قبل از استفاده مجدد یا بازیافت ایمن (پیشگیری از انتقال آلودگی).پسماندهای کشاورزی آلوده: ضایعات گیاهی یا جانوری آلوده به پاتوژن‌های قرنطینه‌ای یا آفات خطرناک.پسماندهای دفاعی و امنیتی: استریلیزاسیون لباس‌ها و تجهیزات آلوده پس از عملیات بیولوژیک یا شیمیایی.مزایای این روش نسبت به روش‌های سنتیاز منظر اقتصاد صنایع و ارزیابی فناوری، استریلیزاسیون هسته‌ای مزایای رقابتی قانع‌کننده‌ای نسبت به روش‌های سنتی سوزاندن (زباله‌سوزی) و دفن ارائه می‌دهد:بهره‌وری و اثربخشی بی‌نظیر (Unmatched Efficacy):عمق نفوذ: تابش گاما به‌طور مؤثر از بسته‌بندی‌ها و توده‌های متراکم عبور می‌کند، برخلاف روش‌های شیمیایی (گازها) که نفوذ محدودی دارند یا بخار (اتوکلاو) که به زمان‌های طولانی و بازکردن بسته‌ها نیازمند است.قابلیت اطمینان بالا: دوز دقیق و قابل اندازه‌گیری تضمین می‌کند که سطح استریلیزاسیون مورد نظر (SAL 10^-6) به‌طور مداوم و مستند حاصل می‌شود. عملکرد اتوکلاو یا زباله‌سوز می‌تواند تحت تأثیر عوامل متغیر (دما، فشار، زمان، توزیع گرما/گاز) قرار گیرد.اثر بر مقاوم‌ترین عوامل: تابش، مقاوم‌ترین اسپورهای باکتریایی و برخی ویروس‌های بسیار مقاوم را که ممکن است در برابر حرارت مرطوب یا برخی گازها زنده بمانند، به‌طور مؤثر نابود می‌کند. همچنین قادر به تجزیه مولکول‌های سمی پیچیده‌ای است که در دماهای زباله‌سوزی معمولی به‌طور کامل تخریب نمی‌شوند و ممکن است ترکیبات خطرناک ثانویه (دیوکسین‌ها، فوران‌ها) تولید کنند.مزایای زیست‌محیطی چشمگیر (Significant Environmental Advantages):عدم تولید گازهای گلخانه‌ای یا آلاینده‌های هوا: برخلاف زباله‌سوزی که منبع اصلی انتشار CO2, NOx, SOx, ذرات معلق و به‌ویژه ترکیبات فوق‌العاده سمی دیوکسین‌ها و فوران‌ها (در صورت سوزاندن مواد کلردار) است، فرآیند تابش در دمای محیط و بدون احتراق انجام می‌شود و هیچ گونه گاز گلخانه‌ای یا آلاینده هوای ذره‌ای تولید نمی‌کند. گاز اوزون حاصل در محفظه تابش هم به‌راحتی توسط سیستم‌های تهویه فیلترشده مدیریت می‌شود.کاهش حجم پسماند نهایی: فرآیندهای پیش‌پردازش (خرد کردن) حجم پسماند را به‌طور چشمگیر کاهش می‌دهد، فشار بر محل‌های دفن را کم می‌کند و هزینه‌های حمل‌ونقل و دفع نهایی را پایین می‌آورد.تبدیل به پسماند بی‌خطر: پسماند خروجی فاقد پاتوژن‌های زنده و اغلب با سمیت شیمیایی بسیار کاهش یافته است، نیاز به دفن ویژه گران‌قیمت پسماندهای خطرناک را حذف یا به‌شدت کاهش می‌دهد و می‌تواند در دفن‌های معمولی شهری (با رعایت مقررات) دفع شود یا در مواردی بازیافت گردد.عدم باقی‌مانده سمی: هیچ گونه باقی‌مانده رادیواکتیو یا مواد شیمیایی سمی پایداری (برخلاف روش‌های شیمیایی که ممکن است باقی‌مانده اتیلن اکساید یا فرمالدئید داشته باشند) در پسماند ایجاد نمی‌شود.مزایای اقتصادی بلندمدت (Long-Term Economic Benefits):کاهش هزینه‌های عملیاتی (OPEX): پس از راه‌اندازی، هزینه‌های اصلی، انرژی (بخصوص برای E-Beam) و تعمیر و نگهداری هستند. هزینه‌های سوخت گران‌قیمت برای زباله‌سوزی یا مواد شیمیایی برای استریلیزاسیون شیمیایی حذف می‌شود. هزینه‌های دفع نهایی به‌دلیل بی‌خطر شدن پسماند به‌شدت کاهش می‌یابد.کاهش هزینه‌های اجتماعی-زیست‌محیطی: کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های هوا منجر به کاهش هزینه‌های بهداشتی و زیست‌محیطی مرتبط (بیماری‌های تنفسی، درمان آلودگی آب و خاک) می‌شود که بار سنگینی بر دوش اقتصاد ملی است.امکان بازیافت: استریلیزاسیون پلاستیک‌ها (مثلاً در پسماند پزشکی یا بسته‌بندی) امکان بازیافت ایمن آن‌ها را فراهم می‌کند، ارزش اقتصادی ایجاد کرده و نیاز به مواد خام اولیه را کاهش می‌دهد.سرعت فرآیند: زمان چرخه تابش معمولاً بسیار کوتاه‌تر از فرآیندهای حرارتی یا شیمیایی است (دقایق تا ساعت در مقابل ساعت‌ها)، ظرفیت عملیاتی بالاتر و نیاز به فضای ذخیره‌سازی موقت کمتر.ایمنی شغلی (Occupational Safety): خطرات ناشی از تماس پرسنل با پسماندهای عفونی حین جابجایی و پردازش (نیدل استیک، استنشاق آئروسل) به‌دلیل اتوماسیون فرآیند و بسته‌بندی بودن پسماند حین تابش به‌مراتب کمتر است. همچنین پرسنل در معرض مواد شیمیایی سمی (گازهای استریل‌کننده) یا دمای بالا قرار نمی‌گیرند.چالش‌ها و محدودیت‌هاعلی‌رغم مزایای متقن، توسعه این فناوری با موانع و محدودیت‌هایی روبه‌روست که تحلیل اقتصادی و پذیرش اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد:هزینه سرمایه‌گذاری اولیه سنگین (High CAPEX): ساخت تأسیسات تابشی مجهز به سیستم‌های ایمنی بسیار قوی (بتن‌آرمه ضخیم، سرب‌اندود، سیستم‌های کنترل پیشرفته)، تهیه منابع رادیوایزوتوپ (کبالت-۶۰) یا شتاب‌دهنده‌های الکترون پرانرژی، هزینه‌ای چند ده میلیون دلاری به همراه دارد. این سرمایه‌گذاری کلان، نقطه سر به سر اقتصادی را بالا برده و نیازمند حجم بالایی از پسماند برای توجیه‌پذیری مالی است، که ممکن است در مناطق کم‌جمعیت یا کشورهای در حال توسعه چالش‌برانگیز باشد.چالش‌های لجستیکی و زنجیره تأمین (Logistics & Supply Chain) :تمرکز جغرافیایی: تأسیسات معمولاً بزرگ و متمرکز هستند. جمع‌آوری و حمل‌ونقل ایمن پسماندهای خطرناک از نقاط دور (بیمارستان‌ها، کارخانجات) به این مراکز، هزینه‌بر بوده و ریسک حوادث حین حمل‌ونقل را افزایش می‌دهد.نیاز به پیش‌پردازش: الزام به خرد کردن یا کمپکت کردن پسماند قبل از تابش، نیاز به تجهیزات اضافی و مراحل عملیاتی بیشتر دارد.مدیریت منبع رادیوایزوتوپ: کبالت-۶۰ نیاز به تأمین مداوم (معمولاً از راکتورهای تحقیقاتی) و برنامه‌ریزی دقیق برای جایگزینی به‌دلیل کاهش فعالیت آن (نیمه‌عمر) دارد. دفع ایمن منابع مصرف شده نیز خود یک چالش و هزینه اضافی است.محدودیت‌های فنی ذاتی (Inherent Technical Limitations):نفوذ محدود پرتو الکترون (E-Beam): شتاب‌دهنده‌های الکترون تجاری فعلی (تا ۱۰ MeV) قدرت نفوذ محدودی دارند (چند سانتی‌متر در مواد متراکم). این باعث می‌شود برای پسماندهای با چگالی بالا یا بسته‌بندی‌های ضخیم، تابش یکنواخت کل توده چالش‌برانگیز باشد و نیاز به طراحی ویژه یا استفاده از گاما باشد.تأثیر بر مواد: تابش شدید می‌تواند باعث تخریب برخی پلیمرها (شکنندگی، تغییر رنگ) یا تولید گاز (عمدتاً هیدروژن) در مواد خاص شود. این نیاز به انتخاب دقیق مواد بسته‌بندی و درک رفتار مواد تحت تابش دارد. برای پسماندهای شیمیایی خاص، تابش ممکن است محصولات جانبی ناخواسته ایجاد کند که نیاز به ارزیابی دارد.کارایی متغیر برای سموم خاص: اثربخشی تابش در تجزیه برخی آلاینده‌های آلی بسیار پایدار (برخی PFASها) یا فلزات سنگین (که تنها می‌توانند تغییر شکل شیمیایی دهند، نه تخریب) ممکن است محدود باشد و نیاز به ترکیب با روش‌های دیگر (AOPها) داشته باشد.موانع نظارتی و پذیرش عمومی (Regulatory & Public Acceptance Hurdles) :ترس عمومی از تشعشع: باور عمومی غلط مبنی بر “رادیواکتیو شدن” پسماند یا خطرات تشعشع نشت‌کرده، بزرگترین مانع اجتماعی است. آموزش عمومی و شفاف‌سازی علمی مستمر ضروری است.چارچوب‌های نظارتی پیچیده: اخذ مجوزهای ساخت و بهره‌برداری از تأسیسات هسته‌ای (حتی برای کاربردهای غیرانرژی) فرآیندی طولانی، پرهزینه و تحت نظارت شدید نهادهای ملی و بین‌المللی (IAEA) است.مسئولیت و بیمه: یافتن پوشش بیمه‌ای مناسب برای تأسیسات هسته‌ای و تعیین حدود مسئولیت در حوادث فرضی، چالش برانگیز است.رقابت با روش‌های جاافتاده: روش‌های سنتی مانند سوزاندن یا دفن، زیرساخت‌های موجود و لابی‌های قدرتمندی دارند که پذیرش فناوری جدید را کند می‌کند.نیاز به نیروی انسانی بسیار متخصص (Highly Skilled Workforce): طراحی، راه‌اندازی، بهره‌برداری ایمن و نگهداری این تأسیسات، نیازمند مهندسان و تکنسین‌های بسیار آموزش‌دیده در زمینه فیزیک هسته‌ای، مهندسی تشعشع، ایمنی پرتویی و مهندسی فرآیند است که ممکن است در برخی مناطق کمیاب باشد.استانداردها و دستورالعمل‌های بین‌المللیایمنی و اثربخشی استریلیزاسیون هسته‌ای پسماند، به شدت وابسته به رعایت استانداردها و دستورالعمل‌های سختگیرانه بین‌المللی است. این چارچوب‌ها، سنگ بنای اعتماد و مقبولیت جهانی این فناوری هستند:آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA): نقش محوری در تدوین استانداردهای ایمنی پرتویی، انتشار دستورالعمل‌های فنی و ترویج کاربردهای صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای دارد. استانداردهای ایمنی پایه (IAEA Safety Standards Series – GSR Part 3): الزامات بنیادین برای حفاظت پرتویی و ایمنی منابع تابش.دستورالعمل‌های خاص: اسنادی مانند IAEA Technical Reports Series No. 481: “Radiation Treatment of Polluted Water and Wastewater” و No. 423: “Management of Waste from the Use of Radioactive Material in Medicine, Industry, Agriculture, Research and Education” راهنمای جامعی برای طراحی، بهره‌برداری و نظارت بر تأسیسات تابش پسماند ارائه می‌دهند. دستورالعمل‌های مربوط به حمل‌ونقل ایمن مواد رادیواکتیو (مانند مقررات حمل‌ونقل IAEA – SSR-6) نیز برای جابجایی منابع کبالت-۶۰ حیاتی است.خدمات بازرسی: برنامه بازرسی های ایمنی آژانس (ASSET, IRRS) به کشورهای عضو در ارزیابی چارچوب‌های نظارتی ملی و عملکرد تأسیسات کمک می‌کند.همکاری‌های فنی و آموزش: حمایت از کشورهای در حال توسعه در ایجاد ظرفیت‌های فنی و نظارتی.سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO): استانداردهای کلیدی مرتبط شامل: ISO 11137: “Sterilization of Health Care Products – Radiation”: استاندارد طلایی برای تعیین دوزهای استریلیزاسیون، اعتبارسنجی و کنترل فرآیند تابش برای محصولات پزشکی، که مستقیماً برای پسماندهای پزشکی نیز قابل استناد و تطبیق است. بخش‌های مختلف آن (Part 1: Requirements, Part 2: Establishing the sterilization dose, Part 3: Guidance on dosimetric aspects) جزئیات فنی حیاتی را پوشش می‌دهند.ISO 13409: “Sterilization of Health Care Products – Radiation Sterilization – Substantiation of 25 kGy as a Sterilization Dose for Small or Infrequent Production Batches” اگرچه اکنون در ISO 11137 ادغام شده، اما اصول آن معتبر است.ISO/ASTM 51649: “Practice for Dosimetry in an Electron Beam Facility for Radiation Processing at Energies Between 300 keV and 25 MeV” و سایر استانداردهای مشترک ISO/ASTM برای دوزیمتری دقیق.کمیسیون بین‌المللی حفاظت پرتویی (ICRP): انتشار توصیه‌نامه‌ها (ICRP Publications) که پایه علمی استانداردهای حفاظت پرتویی در سراسر جهان را تشکیل می‌دهد  (مثلاً ICRP 103: The 2007 Recommendations). این توصیه‌نامه‌ها اصول محدودیت دوز، بهینه‌سازی (ALARA) و توجیه را تعریف می‌کنند.سازمان بهداشت جهانی (WHO) و سازمان جهانی بهداشت حیوانات (OIE): دستورالعمل‌هایی برای مدیریت ایمن پسماندهای پزشکی عفونی و پسماندهای مرتبط با بیماری‌های حیوانی ارائه می‌دهند که استفاده از فناوری تابش را به عنوان یک گزینه معتبر تأیید می‌کنند.مقررات ملی (National Regulations): هر کشور دارای نهاد نظارتی هسته‌ای (مثل NRC در آمریکا، CNSC در کانادا، ONR در بریتانیا، سازمان انرژی اتمی ایران) است که موظف به اجرا و نظارت بر رعایت استانداردهای بین‌المللی در چارچوب قوانین ملی خود هستند. این شامل: مجوزدهی: صدور مجوز ساخت، بهره‌برداری و دفع برای تأسیسات و منابع.نظارت: بازرسی‌های منظم، پایش تشعشع محیطی و فردی پرسنل.مدیریت حوادث: الزام به داشتن برنامه‌های اضطراری دقیق.مدیریت پسماند پرتویی: مقررات سختگیرانه برای دفع منابع مصرف شده کبالت-۶۰٫استانداردهای صنعتی و انجمن‌های حرفه‌ای: انجمن‌هایی مانند انجمن بین‌المللی تابش (IIA) و انجمن مواد و آزمون‌های آمریکا (ASTM) استانداردهای فنی تخصصی‌تری را برای روش‌های آزمون، دوزیمتری و عملکرد تجهیزات توسعه می‌دهند (مثلاً ASTM E2304 – Standard Guide for dosimetry for Sterilization of Materials by Radiation).رعایت دقیق این استانداردهای چندلایه، تنها راه تضمین ایمنی عملیات برای پرسنل، جامعه و محیط‌زیست، اثربخشی فرآیند و در نهایت، مقبولیت تجاری و گسترش این فناوری حیاتی است. سرمایه‌گذاری در سیستم‌های تضمین کیفیت (QA) و کنترل کیفیت (QC) منطبق بر این استانداردها، برای هر تأسیساتی ضروری مطلق است.پیشرفت‌های نوین این روشحوزه استریلیزاسیون هسته‌ای پسماند، عرصه نوآوری‌های مهندسی و علمی پویایی است که به‌طور مداوم بر چالش‌های موجود غلبه کرده و دامنه کاربرد و بهره‌وری را گسترش می‌دهد:توسعه شتاب‌دهنده‌های الکترون پیشرفته (Advanced Electron Accelerators):افزایش انرژی و توان: توسعه شتاب‌دهنده‌های الکترون با انرژی بالاتر (به سمت ۱۰ MeV و فراتر) و توان پرتو (جریان الکترون) بیشتر، قدرت نفوذ و توان عملیاتی Throughput) را به‌طور قابل توجهی افزایش داده است، فاصله عملکردی آن‌ها را با سیستم‌های گاما کم‌رنگ‌تر کرده و وابستگی به ایزوتوپ‌ها را کاهش می‌دهد.کاهش اندازه و افزایش قابلیت اطمینان: پیشرفت در مهندسی برق و خلأ منجر به ساخت شتاب‌دهنده‌های جمع‌وجورتر، با کارایی انرژی بالاتر و نیاز به تعمیر و نگهداری کمتر شده است. این امر امکان استقرار سیستم‌های مدولار یا حتی سیار (Mobile E-Beam Units) را برای خدمات‌دهی به مناطق دورافتاده یا صنایع با حجم متوسط پسماند فراهم می‌کند.طراحی‌های نوین پرتو  (Beam Scanning & Magnet Systems): سیستم‌های اسکن هوشمند و آهنرباهای هدایت پرتو پیشرفته، توزیع دوز را یکنواخت‌تر و کارایی استفاده از پرتو را بهینه‌تر می‌کنند.بهینه‌سازی منابع گاما (Gamma Source Optimization):طراحی‌های جدید محفظه‌های منبع (Source Racks): برای توزیع تابش یکنواخت‌تر و افزایش بازدهی استفاده از تابش.مدل‌سازی کامپیوتری پیشرفته (Monte Carlo Simulations): استفاده از نرم‌افزارهای قدرتمند (مانند MCNP) برای شبیه‌سازی دقیق توزیع دوز در انواع پیکربندی‌های پسماند و طراحی بهینه سیستم‌های انتقال و محفظه تابش.پیشرفت در دوزیمتری (Dosimetry Advancements) :دوزیمترهای هوشمند و آنلاین: توسعه حسگرهای دوزیمتری که قادر به ثبت دوز در زمان واقعی (Real-time) و درون ظروف حمل پسماند هستند، کنترل فرآیند را دقیق‌تر و مستندسازی را آسان‌تر می‌کند.استانداردسازی و دقت بالا: بهبود دقت و قابلیت ردیابی (Traceability) دوزیمترها به استانداردهای اولیه ملی و بین‌المللی.یکپارچه‌سازی با فناوری‌های دیگر (Hybrid & AOPs):فرآیندهای اکسیداسیون پیشرفته تابشی (Radiation-Based AOPs): ترکیب تابش (گاما یا E-Beam) با عوامل اکسیدکننده مانند اُزن (O3)، پراکسید هیدروژن (H2O2) یا کاتالیست‌ها (TiO2) برای ایجاد رادیکال‌های هیدروکسیل بیشتر و افزایش چشمگیر کارایی در تجزیه آلاینده‌های آلی بسیار مقاوم (Refractory Organics) مانند برخی داروها، آفت‌کش‌ها و PFASها. این ترکیب سینرژیستیک، اثر تخریبی بسیار قوی‌تری ایجاد می‌کند.ترکیب با فرآیندهای بیولوژیکی (Bioaugmentation): تابش می‌تواند ساختار آلاینده‌های پیچیده را شکسته و آن‌ها را برای تجزیه بیولوژیکی توسط میکروارگانیسم‌های اختصاصی (Bioaugmentation) در مرحله بعدی آماده کند.هوش مصنوعی و اتوماسیون (AI & Automation):بهینه‌سازی فرآیند: استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای پیش‌بینی توزیع دوز، بهینه‌سازی سرعت نقاله و پیکربندی پرتو بر اساس ترکیب و چگالی پسماند، به‌منظور حداکثر کارایی و حداقل مصرف انرژی.پیش‌بینی نگهداری: مانیتورینگ وضعیت تجهیزات با حسگرها و استفاده از AI برای پیش‌بینی خرابی‌ها و برنامه‌ریزی نگهداری پیشگیرانه.کنترل کیفیت خودکار: تجزیه و تحلیل داده‌های دوزیمتری و پارامترهای فرآیند برای تضمین مستمر کیفیت و انطباق با استانداردها.تمرکز بر بازیافت  (Enhanced Focus on Recycling): تحقیقات بر روی اثر تابش بر انواع پلیمرها و توسعه روش‌هایی برای استریلیزاسیون پلاستیک‌های پسماند پزشکی و صنعتی بدون تخریب خواص مکانیکی کلیدی، به‌منظور تسهیل بازیافت باکیفیت و ایمن آن‌ها در حال انجام است.آینده‌شناسی و توصیه‌هابا نگاه به افق آینده مدیریت پسماندهای خطرناک و تحلیل روندهای اقتصاد صنایع، نقش استریلیزاسیون هسته‌ای به‌ویژه با پیشرفت‌های فناورانه، چنان پررنگ می‌شود که می‌توان آن را یکی از ستون‌های اقتصاد چرخشی و توسعه پایدار قرن بیست و یکم دانست:روندهای کلیدی آینده (Key Future Trends):رشد تصاعدی پسماندهای پزشکی و صنعتی: افزایش جمعیت، شهرنشینی، صنعتی‌شدن و توسعه خدمات بهداشتی، حجم پسماندهای خطرناک را به‌طور چشمگیری افزایش خواهد داد. فشار بر روش‌های سنتی غیرپایدار (دفن، سوزاندن) به نقطه شکست خواهد رسید.سخت‌گیری مقررات زیست‌محیطی: محدودیت‌های شدیدتر بر انتشار گازهای گلخانه‌ای، دیوکسین‌ها و آلاینده‌های هوا، و الزامات سخت‌گیرانه‌تر برای دفع پسماندهای خطرناک، هزینه روش‌های سنتی را به‌شدت افزایش داده و مزیت رقابتی تابش را برجسته‌تر خواهد کرد.اقتصاد چرخشی (Circular Economy): تمرکز جهانی بر کاهش، استفاده مجدد و بازیافت منابع، تقاضا برای فناوری‌هایی مانند تابش را که امکان بازیافت ایمن مواد (به‌ویژه پلاستیک‌ها) از جریان پسماندهای خطرناک را فراهم می‌کنند، افزایش خواهد داد.ظهور آلاینده‌های نوظهور (CECs): افزایش نگرانی در مورد آلاینده‌هایی مانند داروها، مواد شیمیایی مختل‌کننده غدد درون‌ریز EDCs  و PFASها که به‌سختی توسط روش‌های متداول حذف می‌شوند، نیاز به فناوری‌های قدرتمندی مانند تابش و AOPهای مبتنی بر آن را ضروری می‌سازد.توسعه مدل‌های تجاری غیرمتمرکز: پیشرفت در شتاب‌دهنده‌های کوچک‌مقیاس و مدولار، امکان ظهور مدل‌های “تابش به عنوان سرویس” (Irradiation as a Service) در مقیاس منطقه‌ای یا حتی درون‌سازمانی (برای بیمارستان‌ها یا صنایع بزرگ) را فراهم می‌کند، چالش لجستیکی را کاهش می‌دهد.توصیه‌های استراتژیک (Strategic Recommendations) :به دولتمردان و سیاست‌گذاران:سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه (R&D): تخصیص بودجه ویژه برای تحقیق در زمینه شتاب‌دهنده‌ها، دوزیمتری، AOPهای تابشی و تأثیر بر مواد به‌منظور افزایش کارایی و کاهش هزینه‌ها.ایجاد چارچوب‌های قانونی و نظارتی شفاف و کارآمد: ساده‌سازی فرآیندهای مجوزدهی برای تأسیسات تابش پسماند، ضمن حفظ بالاترین استانداردهای ایمنی. تدوین سیاست‌های تشویقی (مانند مالیات بر کربن، یارانه‌های سرمایه‌گذاری اولیه، تعرفه‌های ترجیحی برای دفع پسماند استریل شده) برای جذب سرمایه‌گذاری خصوصی.آموزش و آگاهی‌رسانی عمومی: اجرای کمپین‌های علمی و شفاف برای رفع ترس‌های بی‌اساس عمومی در مورد تشعشع و ترویج مزایای ایمنی و زیست‌محیطی این فناوری. همکاری با رسانه‌ها و نهادهای علمی.ادغام در برنامه‌های ملی مدیریت پسماند: شناسایی تابش به عنوان یک فناوری کلیدی در استراتژی‌های ملی و منطقه‌ای مدیریت پسماندهای خطرناک.به صنعت و سرمایه‌گذاران:تمرکز بر نوآوری در شتاب‌دهنده‌ها: سرمایه‌گذاری در توسعه شتاب‌دهنده‌های ارزان‌تر، کوچک‌تر، پرنفوذتر و با قابلیت اطمینان بالاتر.پذیرش مدل‌های مشارکتی: ایجاد کنسرسیوم‌های صنعتی یا مدل‌های اشتراک تأسیسات برای کاهش هزینه سرمایه‌گذاری اولیه و افزایش بهره‌وری.توسعه راه‌حل‌های ترکیبی (Hybrid): سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه سیستم‌های یکپارچه تابش + AOP (مثلاً E-Beam + Ozonation) برای هدف قرار دادن بازار تجزیه آلاینده‌های سرسخت.ایجاد زنجیره‌های ارزش بازیافت: همکاری با صنایع بازیافت برای توسعه مسیرهای ایمن و اقتصادی بازیافت مواد استریل شده (به‌ویژه پلاستیک‌ها).به جامعه علمی و دانشگاهیان:تمرکز پژوهش‌ها بر حل چالش‌های عملی: تحقیقات هدفمند بر روی تجزیه آلاینده‌های نوظهور (PFAS, EDCs)، بهینه‌سازی دوز برای انواع جدید پسماند، تأثیر تابش بر خواص مواد برای بازیافت و توسعه دوزیمترهای ارزان‌تر و دقیق‌تر.آموزش نیروی انسانی متخصص: توسعه برنامه‌های درسی دانشگاهی و دوره‌های آموزش حرفه‌ای در زمینه مهندسی پرتوی، ایمنی پرتویی و مدیریت تأسیسات تابشی.به مجامع بین‌المللی (IAEA, UNEP) :تسهیل انتقال فناوری: افزایش حمایت‌های فنی و مالی برای استقرار این فناوری در کشورهای در حال توسعه که با چالش‌های عظیم پسماند مواجهند.هماهنگی استانداردهای جهانی: تداوم به‌روزرسانی و هماهنگ‌سازی استانداردهای ایمنی و عملکرد برای تضمین کیفیت و اعتماد جهانی.پلتفرم‌های تبادل دانش: ایجاد شبکه‌های جهانی برای اشتراک‌گذاری داده‌های عملیاتی، بهترین شیوه‌ها و درس‌های آموخته شده.نمونه‌های کاربردی فناوری استریلیزاسیون هسته‌ای پسماند دیگر یک نظریه آزمایشگاهی نیست؛ بلکه در نقاط مختلف جهان به‌صورت عملیاتی و تجاری، مزایای خود را به اثبات رسانده است. استفاده در استریل کردن پسماند پزشکی، استفاده در تصفیه پسماندهای صنعتی و آب، استفاده در استریل کردن پسماند صنایع الکترونیک و پتروشیمی، مدیریت پسماند در همه‌گیری‌ها، ایجاد سیستم‌های سیار مدیریت پسماند به این روش، نمونه‌هایی از توسعه این روش هستند که استریلیزاسیون هسته‌ای پسماند را در مقیاس تجاری به اثبات رسانده‌اند.جمع‌بندیاستریلیزاسیون پسماندهای خطرناک با فناوری هسته‌ای، تجلی هوشمندانه و صلح‌جویانه کاربرد انرژی اتمی در مواجهه با یکی از دشوارترین چالش‌های عصر صنعتی ماست. این فناوری، با بهره‌گیری از قدرت نافذ و تخریب‌گر پرتوهای یون‌ساز (گاما و الکترون)، به قلب تهدیدات زیستی و شیمیایی نهفته در زباله‌های عفونی و صنعتی نفوذ کرده و آن‌ها را به موادی بی‌ضرر تبدیل می‌کند. همان‌گونه که در این تحلیل جامع مشاهده شد، مزایای رقابتی آن در برابر روش‌های سنتی سوزاندن و دفن، غیرقابل انکار است: کارایی بی‌بدیل در نابودی پاتوژن‌ها و تجزیه سموم، برتری زیست‌محیطی آشکار با حذف انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های هوا، کاهش چشمگیر حجم پسماند نهایی و امکان تبدیل آن به زباله‌ای عادی یا حتی بازیافت بخشی از آن، و منطق اقتصادی بلندمدت ناشی از کاهش هزینه‌های عملیاتی و دفع، همراه با کاهش بار مالی ناشی از آلودگی‌های ثانویه.اگرچه چالش‌هایی جدی پیش روست ــ از سرمایه‌گذاری اولیه سنگین و پیچیدگی‌های لجستیکی گرفته تا موانع روانی ناشی از ترس عمومی از تشعشع و پیچیدگی چارچوب‌های نظارتی ــ روند پیشرفت‌های فناورانه نویدبخش است. توسعه شتاب‌دهنده‌های الکترون پرانرژی‌تر، کوچک‌تر و قابل‌اطمینان‌تر، پیشرفت در دوزیمتری دقیق و کنترل هوشمند فرآیند، و نوآوری در روش‌های ترکیبی(AOPها) به‌طور مداوم بر محدودیت‌های فعلی غلبه کرده، کارایی را افزایش داده و هزینه‌ها را کاهش می‌دهند. نمونه‌های موفق کاربردی در گوشه و کنار جهان، از مدیریت انبوه پسماند پزشکی تا تصفیه لجن فاضلاب و تجزیه آلاینده‌های صنعتی، گواه عینی بر امکان‌پذیری و اثربخشی این راه‌حل هستند.از منظر اقتصاد کلان و سیاست‌گذاری صنعتی، سرمایه‌گذاری در این فناوری نه یک هزینه، بلکه یک سرمایه‌گذاری استراتژیک در سلامت عمومی، امنیت زیست‌محیطی و آینده‌ای پایدار است. الزامات زمانه ــ رشد انفجاری پسماندهای خطرناک، تشدید مقررات زیست‌محیطی و الزامات اقتصاد چرخشی ــ حکم می‌کند که این فناوری به‌سرعت از حاشیه به متن استراتژی‌های ملی و جهانی مدیریت پسماند منتقل شود. این امر مستلزم اراده سیاسی، سرمایه‌گذاری هدفمند در تحقیق و توسعه، تدوین چارچوب‌های قانونی شفاف و کارآمد، و کمپین‌های گسترده آموزش عمومی برای زدودن غبار ترس بی‌پایه از اتم و جایگزینی آن با درک واقعی از قدرت محافظت‌کننده این فناوری است. صنعت نیز موظف است با نوآوری در مدل‌های کسب‌وکار (مانند تأسیسات اشتراکی یا سیستم‌های سیار) و تمرکز بر کاهش هزینه‌ها، به گسترش دسترسی کمک کند.استریلیزاسیون هسته‌ای پسماند، بیش از یک فناوری دفع، نماد گذار به پارادایمی جدید، شامل گذار از نگرش خطی “تولید-مصرف-دفع” به سوی مدل‌های چرخشی و پایدار، و گذار از دیدگاه ترس‌آلود نسبت به انرژی هسته‌ای به سوی بهره‌گیری مسئولانه و خلاقانه از آن برای حل مسائل حیاتی بشر است. تابش هسته‌ای که روزی تنها نماد تخریب بود، امروز می‌تواند به سپری تابشی در برابر اژدهای خفته پسماندهای خطرناک تبدیل شود، مشروط بر آنکه با خرد، مسئولیت‌پذیری و تعهدی جمعی به سوی آینده‌ای پاک‌تر و ایمن‌تر گام برداریم.انتهای پیام/

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، یکی از چالش‌های مزمن در مدیریت اقتصادی کشور، حجم بالای پروژه‌های عمرانی نیمه‌تمام است. این وضعیت نه‌تنها منجر به اتلاف منابع عمومی و کاهش کارایی اقتصادی می‌شود، بلکه نارضایتی عمومی، کاهش اثربخشی خدمات زیرساختی و تحمیل هزینه‌های مضاعف به بودجه دولت را به همراه دارد.در چنین شرایطی، مولدسازی دارایی‌های راکد و بلااستفاده دولت به‌عنوان یک سیاست راهبردی مطرح شده است. دارایی‌هایی که در قالب زمین، ساختمان، ماشین‌آلات یا تأسیسات دولتی بدون استفاده مانده‌اند، سرمایه‌های نهفته‌ای هستند که در صورت احیاء و بهره‌برداری مؤثر، می‌توانند نقش بسزایی در تأمین منابع مالی پایدار برای پروژه‌های عمرانی ایفا کنند.هدف از مولدسازی، صرفاً فروش یا واگذاری این دارایی‌ها نیست؛ بلکه تبدیل آن‌ها به سرمایه‌ای زنده و مولد است که بتواند در خدمت تولید، اشتغال و توسعه قرار گیرد. این فرآیند از یک سو با آزادسازی منابع مالی راکد به دولت کمک می‌کند تا بدون افزایش بدهی یا فشار بر بودجه جاری، پروژه‌های زیربنایی مهم را تکمیل کند، و از سوی دیگر فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای برای بخش خصوصی فراهم می‌سازد تا در فرآیند بازآفرینی و بهره‌برداری از این دارایی‌ها مشارکت کند.همچنین مولدسازی، با ایجاد شفافیت در شناسایی و بهره‌برداری از اموال عمومی، می‌تواند به افزایش کارایی دولت، ارتقاء بهره‌وری دارایی‌های عمومی و کاهش فساد اداری کمک شایانی کند. در عین حال، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام در حوزه‌هایی چون حمل‌ونقل، بهداشت، آموزش، انرژی و آب‌رسانی، خود زمینه‌ساز رشد اقتصادی، ارتقاء کیفیت زندگی مردم و توسعه متوازن منطقه‌ای خواهد بود.در مجموع، مولدسازی دارایی‌های دولت، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای عبور از تنگنای مالی و تسریع در توسعه زیرساخت‌های ملی است. تحقق اثربخش این سیاست، نیازمند عزم جدی دولت، شفافیت در فرآیندها، نظارت مستمر نهادهای قانونی و همراهی بخش خصوصی توانمند است.۶۲۱ پروژه در انتظار مولدسازی؛ از پروژه‌های حساس آب تا پروژه‌های جاده‌ایبا توجه به فهرست پروژه‌های عمرانی نیمه تمام، در حال حاضر ۶۲۱ پروژه عمرانی در این فهرست قرار دارند که باید کل یا بخشی از بودجه مورد نیاز اجرای آنها از طریق مولدسازی اموال دولت تامین شود.این پروژه‌ها طیف گسترده‌ای از پروژه‌ها را شامل می‌شوند از جمله پروژه‌های حساس انتقال و تامین آب تا پروژه‌های جاده‌ای در نقاط مختلف کشور.یکی از پروژه‌های عمرانی که در فهرست موارد مورد نظر برای تامین مالی از طریق مولدسازی دارایی‌های دولت قرار گرفته است، پروژه نیمه تمام مصلی امام خمینی تهران است. با توجه به اطلاعات موجود در تالار مولدسازی دارایی‌های دولت این پروژه دارای پیشرفت فیزیکی ۸۳ درصدی است. تکمیل این پروژه نیازمند ۶ هزار میلیارد تومان اعتبار است. مطالبات پیمان‌کار نیز ۶۰۰ میلیارد تومان ذکر شده است.انتهای پیام/

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، طی دو هفته گذشته و با وجود شرایط خاص حاکم بر کشور، دستگاه‌های خدمت‌رسان در شهرهای بزرگ همچنان ملزم به ارائه خدمات بودند. به طور مثال در بازه‌ای بانک‌ها باید با ظرفیت ۳۰ درصدی شعب به کار خود ادامه می‌دادند.برهمین اساس و با توجه به اخبار منتشر شده در این بازه زمانی شاهد انجام ۲۵ بازرسی از جانب وزیر اقتصاد، معاونان وزیر و رئیس مرکز بازرسی این وزارتخانه و مدیران عامل بانک‌ها و بیمه‌های دولتی از معاونت‌های وزارت اقتصاد، شعب بیمه و شعب بانک‌های کشور بوده‌ایم.انجام حداقل ۲۴ بازرسی از شعب بانک و بیمه تنها در تهرانمدیران بانکی و بیمه‌ای نیز موظف به پیگیری میدانی ارائه خدمات به مردم شده بودند. در همین راستا در مجموع به نظر می‌رسد ۲۰ بازرسی به شعب بانک‌هااز سوی مدیران عامل بانک‌ها و بازرسی وزارت اقتصاد و همچنین بیش از ۴ بازرسی از شعب بیمه انجام گرفت.این موارد محدود به بازرسی‌هایی بود که از جانب مدیران بالادستی نظام اقتصادی و بانکی در سطح شهر تهران صورت گرفته و اخبار آن در دسترس عموم قرار گرفته بود.انجام چنین اقداماتی به منظور تداوم خدمت رسانی به مردم و جریان زندگی در شرایط جنگ تحمیلی مسئله قابل تقدیری است. این موضوع در کنار مدیریت نسبتاً مناسب دسترسی به مردم به کالاهای اساسی از جمله موارد مربوط به عملکرد مطلوب دولت در روزهای گذشته است.انتهای پیام/

به گزارش خبرگزاری تسنیم، محمدصادق مفتح  قیمت‌گذاری را متأثر از عرضه و تقاضا خواند و افزود: عرضه باید بر اساس نیاز باشد تا بازار به آرامش و ثبات برسد. بنابراین باید از تمام ظرفیت تولیدی کشور بهره گرفت و تسهیلات صادراتی را به‌منظور مدیریتِ تولیدِ انباشته اجرایی کرد. به گفته مفتح ارزان‌شدن فزاینده کالا موجب زیان تولیدکننده خواهد بود؛ لذا کنترل صادرات، واردات و نظارت بر تولید و تأمین نهاده‌های تولیدی باید به جد دنبال شود.وی افزود تأمین برق از دغدغه‌های اصلی در حوزه نهاده‌های تولید است که موجب تناسب عرضه و تقاضا خواهد شد. جانشین وزیر صمت بخشی از افزایش قیمت کالا را ناشی از به هم ریختگی در تناسب عرضه و تقاضا دانست و تأکید کرد این دو پارامتر باید به تعادل برسد. وی با بیان این که دولت با ابزار واردات و صادرات سعی در توازن عرضه و تقاضا و کنترل قیمت‌ها دارد، گفت: مردم در مواقع بحران دچار نگرانی شده و گاه شاهد ذخیره مازاد کالا هستیم.مفتح افزود: مجموعه مدیریت کشور در این زمینه به پختگی رسیده و تجربیات خوبی دارد؛ بنابراین در بحران کنونی هم بازار مدیریت شد و تبِ فزاینده روزهای اول برای خرید را تخفیف داد. مفتح تزریق مازاد کالا به مراکز عرضه و افزایش حجم تولید در جنگ تحمیلی ۱۲روزه را موجب فروکش التهاب بازار خواند و تأکید کرد نگرانی مردم با مدیریت صحیح عرضه کاهش یافت. ما نگرانی مردم و خرید مازاد را به رسمیت شناختیم؛ ولی با افزایش عرضه، نتیجه خوبی به دست آمد. وی به مهاجرت‌های چندمیلیونی مردم به دو استان شمالی کشور اشاره کرد که مدیریت عرضه آرد، نان و دیگر اقلام ضروری، جوی آرام را در بازار شهرهای مسافرپذیر رقم زد.انتهای پیام/

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، در میانه جنگ ۱۲روزه‌ای که از سوی رژیم صهیونیستی علیه ایران تحمیل شد، یکی از اقدامات مهم در راستای ایده کاهش برورکراسی اداری برای حمایت از کسب وکارها صدور دستور تمدید خودکار سه‌ماهه مجوزهای کسب‌وکار از طریق درگاه ملی مجوزهای کشور بود؛ ابلاغیه‌ای که در تاریخ ۱ تیر ۱۴۰۴ و در اوج شرایط بحرانی منتشر شد و گامی در راستای حمایت از فعالان اقتصادی، کاهش ریسک تعطیلی کسب‌وکارها و تقویت اعتماد عمومی تلقی می‌شود. متن ابلاغیه چه می‌گوید؟در این ابلاغیه که به امضای رئیس مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسب‌وکار وزارت اقتصاد رسیده، تصریح شده است:در یک اقدام پیش‌دستانه و تسهیل‌گرانه، کلیه مراجع صدور مجوزهای کسب‌وکار مکلف هستند نسبت به تمدید خودکار سه‌ماهه مجوزهایی که اعتبارشان بین ۲۴ خرداد تا ۳۱ تیر ۱۴۰۴ به پایان می‌رسد اقدام کنند.این دستور، تمامی نهادها، دستگاه‌های اجرایی و مراجع صدور مجوز را موظف می‌کند بدون نیاز به مراجعه حضوری یا انجام مراحل اداری، مجوزها را برای مدت مشخصی تمدید کنند تا از تعطیلی، رکود یا اختلال در فعالیت‌های اقتصادی جلوگیری شود. تحلیل اثرات این تصمیم بر فضای کسب‌وکار ۱٫ کاهش بروکراسی در شرایط بحرانیدر دوره‌های بحران مانند جنگ یا بلایای طبیعی، مراجعه به نهادهای اداری برای تمدید مجوزها نه تنها هزینه‌بر و زمان‌گیر است، بلکه در برخی موارد حتی ممکن نیست. تمدید خودکار، بروکراسی زائد را کنار می‌زند و عملاً مسیر ادامه فعالیت قانونی کسب‌وکارها را هموار می‌سازد. ۲٫ حمایت مستقیم از کسب‌وکارهای خرد و آسیب‌پذیرکسب‌وکارهای کوچک و متوسط، به‌ویژه در صنوف خدماتی، تولیدی سبک و اصناف محلی، آسیب‌پذیرترین لایه اقتصادی در زمان بحران هستند. بسیاری از آن‌ها به‌دلیل شوک روانی و کاهش تقاضا، در معرض تعطیلی موقت یا دائم قرار می‌گیرند. تمدید خودکار مجوز، پیامی مثبت برای بقای این بنگاه‌هاست. ۳٫ حفظ جریان رسمی فعالیت‌های اقتصادیبا قطع یا اختلال در روند تمدید مجوز، بسیاری از کسب‌وکارها وارد حاشیه یا بازار غیررسمی می‌شوند که به معنای کاهش نظارت، افت شفافیت و اختلال در نظم بازار است. این ابلاغیه کمک می‌کند جریان رسمی و مجوزدار فعالیت‌ها حفظ شود. ۴٫ افزایش سرمایه اجتماعی دولتدر شرایطی که جامعه با تهدید خارجی و نگرانی اقتصادی مواجه بود، چنین اقدامات روانی و ملموسی، سرمایه اجتماعی دولت را افزایش می‌دهد. مردم احساس می‌کنند دولت در کنار آن‌هاست و سیاست‌گذار به‌دنبال راه‌حل‌های واقعی و فوری برای مشکلات اقتصادی است. ۵٫ همسویی با اهداف کلان بهبود محیط کسب‌وکاریکی از محورهای کلیدی سند تحول دولت و برنامه هفتم توسعه، اصلاح فضای کسب‌وکار با تمرکز بر کاهش مجوزهای زائد و ساده‌سازی فرآیندها است. این اقدام در راستای همان اهداف، اما با فوریت و در واکنش به شرایط جنگی، عملیاتی شده است. پیشنهادهای تکمیلی برای بهره‌برداری بهترقانون‌گذاری: در نظر گرفتن سازوکار دائمی تمدید خودکار در شرایط اضطراری برای دیگر مجوزهای دولتیاطلاع‌رسانی: انتشار عمومی فهرست مجوزهای مشمول تمدید خودکار جهت شفاف‌سازی برای اصنافحمایت مالی: اتصال مجوزهای تمدیدشده به تسهیلات مالی و بیمه‌ای برای افزایش اثرگذارینظارت: طراحی سامانه نظارتی برای جلوگیری از سوءاستفاده و شفافیت فرایند تمدیدانتهای پیام/

به گزارش خبرگزاری تسنیم، در یک بخشنامه سازمان مالیاتی آمده است، به موجب بند (ت) تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۳ جریمه های مودیانی که مجموع مالیات تعیین شده، در اجرای این بند کمتر از پنج برابر سقف معافیت موضوع ماده (٨٤) قانون مالیات های مستقیم در سال ۱۴۰۳ باشد مشروط به پرداخت مالیات و عوارض حداکثر ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ برگ مالیات قطعی بخشیده می شود.این بخشنامه مقرر می دارد:الف: در خصوص مودیانی که مجموع مالیات های تعیین شده برای آن ها در اجرای بند (ت) تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور کمتر از ۷۲۰ میلیون تومان است:۱ . در صورتی که میزان مالیات تعیین شده در اجرای بند (ت) کمتر از ۷۲۰ میلیون تومان باشد و مودی مالیات و عوارض را حداکثر ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ اوراق قطعی صادر شده در اجرای مفاد سند مذکور پرداخت نماید. کل جرایم بدون هیچ شرط دیگری بخشیده می شود.۲ . حکم بند (۱) فوق در مواردی که مالیات تعیین شده در اجرای ماده ۳۰ آیین نامه اجرایی موضوع ماده ۲۱۹ قانون مالیات های مستقیم و یا در مراحل دادرسی مالیاتی تعدیل شود و با احتساب تعدیلات انجام شده مالیات متعلق کمتر از ۷۲۰ میلیون تومان شود، نیز جاری است. در این صورت مهلت پرداخت مالیات و عوارض برای برخورداری از بخشودگی جرایم ظرف یکسال از ابلاغ آخرین برگ قطعی صادره با رعایت مقررات برای هر دوره مالیاتی می باشد. در اجرای این بند بخشودگی جرایم در زمان نهایی شدن مالیات قطعی همه دوره ها (بعد از رسیدگی به اعتراض (مودی) می بایست مدنظر قرار گیرد و متناسب با زمان قطعیت مالیات هر دوره مالیاتی یک سال مذکور برای آن دوره در محاسبات لحاظ می شود.۳ . چنانچه در هر صورت برای مودیان موضوع بندهای (۱) و (۲) فوق که مالیات را در مهلت تعیین شده پرداخت نموده اند جریمه ای از این حیث وصول شده باشد جریمه مذکور میبایست با رعایت مقررات استرداد شود.۴ . اداره کل فناوری اطلاعات موظف است در اسرع وقت امکان بخشودگی جرایم را به صورت سیستمی به محض پرداخت در مهلت مقرر مجموع مالیات و عوارض قطعی شده دوره های مالیاتی که مالیات آن ها در اجرای بند (ت) یاد شده قطعی شده است فراهم نماید. تا آن زمان ادارات امور مالیاتی موظفند در صورت پرداخت مجموع مالیات و عوارض متعلق نسبت به اعمال بخشودگی صد در صدی (۱۰۰) جرایم در سامانه عملیاتی اقدام نمایند.۵ . پرداخت مجموع مالیات و عوارض برای بخشودگی جرایم مربوط به هر پرونده هر مودی جداگانه محاسبه و اعمال می شود.ب: در خصوص مودیانی که مجموع مالیات های تعیین شده برای آن ها در اجرای بند (ت) تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور معادل یا بیش از ۷۲۰ میلیون تومان  است:۱ . بخشودگی جرایم مودیانی که مجموع مالیاتهای تعیین شده در اجرای بند (ت) تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۳ معادل یا بیش از ۷۲۰ میلیون تومان است در صورت پرداخت مالیات و عوارض تا پایان شهریورماه سال ۱۴۰۴ تا صد در صد (۱۰۰) به مدیران کل امور مالیاتی تفویض می شود.۲ . تمام یا قسمتی از تفویض اختیار موضوع بند (ب) این بخشنامه قابل تفویض به معاونان مدیرکل و روسای ادارات امور مالیاتی ذیربط خواهد بود.انتهای پیام/

به گزارش خبرگزاری تسنیم، در پی جنگ ۱۲روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران، مجموعه‌ای از اقدامات حمایتی در سطح دولت و وزارت امور اقتصادی و دارایی با هدف جبران خسارات، بازسازی زیرساخت‌ها و حمایت از مردم و فعالان اقتصادی در دستور کار قرار گرفت. در کنار حمایت‌های گمرکی، مالیاتی، بانکی و تمدید مجوزهای کسب‌وکار، حوزه بیمه نیز به یکی از ارکان اصلی بازسازی اقتصادی کشور تبدیل شده است.دولت با اولویت قرار دادن جبران خسارات واردشده به مردم، واحدهای تولیدی، اصناف و صاحبان املاک، سیاست‌هایی برای تسهیل ارائه پوشش‌های بیمه‌ای جدید به اجرا گذاشت؛ اقدامی که هم‌اکنون در حال پیاده‌سازی است.به تازگی بیمه مرکزی ایران با صدور بخشنامه‌ای خطاب به مدیران عامل شرکت‌های بیمه اعلام کرده است که ارائه پوشش بیمه‌ای برای خسارت‌های ناشی از جنگ در رشته‌های زیر بلامانع و مورد حمایت این نهاد است:بیمه آتش‌سوزی منازل مسکونیبیمه بدنه خودروبیمه درمان تکمیلیبیمه مسئولیت متصدیان حمل داخلیبیمه عمر و زندگیاین بخشنامه، که در قالب یک اقدام روانی و حمایتی  برای ایجاد آرامش در جامعه صادر شده، گامی مهم برای پوشش خساراتی است که تاکنون در اغلب بیمه‌نامه‌ها جزو استثنائات محسوب می‌شدند.شرکت‌های بیمه مجازند به تشخیص خود، در رشته‌های نام‌برده اقدام به صدور بیمه‌نامه‌هایی کنند که خسارت ناشی از جنگ را نیز پوشش دهند. اهمیت این اقدام در فضای پساجنگ اعتمادسازی و کاهش ریسک روانی:در شرایطی که جامعه پس از جنگ نیازمند بازگشت به ثبات و آرامش است، چنین پوشش‌هایی نقش مهمی در احیای احساس امنیت مالی و روانی شهروندان دارد. کمک به کسب‌وکارها برای استمرار فعالیت:پوشش مسئولیت و درمان تکمیلی برای کسب‌وکارها، به‌ویژه در حوزه حمل‌ونقل و تولید، از اختلال  در زنجیره‌های اقتصادی جلوگیری می‌کند.انتهای پیام/

به گزارش خبرگزاری تسنیم، مدیرعامل شرکت توانیر با اشاره به سهم استخراج غیرمجاز رمزارز در مصرف برق گفت: در دوره‌ای که محدودیت اینترنت داشتیم، مصرف برق کشور به‌طور محسوسی کاهش یافت؛ برآورد ما این است که ۱۴۰۰ تا ۲۴۰۰ مگاوات آن مربوط به فعالیت غیرمجاز مزارع رمزارز بوده است. مصطفی رجبی مشهدی همچنین با اشاره به کاهش ۳۵ درصدی مصرف برق در ادارات دولتی با کمک کنتور‌های هوشمند گفت: مصرف برق در بخش اداری نسبت به سال گذشته حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ مگاوات کاهش یافته که معادل ۳۵ درصد کاهش مصرف است.انتهای پیام/